ਗ੍ਰਾਮਸ਼ੀ, ਇਟਲੀ ਦਾ ਫਾਸੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਬਕ •ਏਜਾਜ਼ ਅਹਿਮਦ

4

ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਾਨਿਆਲ ਗੁਏਰਿਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ”ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮਜਾਵਾਦ ਦੀ ਘੜੀ ਲੰਘਣ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਫਾਸੀਵਾਦ”। ਇਸ ਕਥਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨ, ਸਰਾਮਾਏਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਅਜਿਹੇ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸਕਰ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਥ ਨਾਲ਼ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਦੋਹਰਾਅ ਹੈ ਕਿ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ। ਓਨੀ ਹੀ ਸੰਭਵਾਨਾ ਉਸਨੂੰ ਬਰਬਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਏਰਿਨ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫਾਸੀਵਾਦ ਦਾ ਉਭਾਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਉਹਦਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਭਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ…

ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ…

“ਪਰ੍ਤੀਬੱਧ”, ਅੰਕ 27, ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਿ

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ •ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿਸਰਾ

5

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ-ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਣਛਪੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਈ 534 ਪੁਸਤਕਾਂ (ਕਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ) 4 ਹੱਥ ਲਿਖਤੀ ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰੰਥ, 24 ਬਾਣੀਆਂ ਤੇ ਟੀਕੇ, ਖਾਲਸਾ ਟਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀਆਂ 1300 ਕਿਤਾਬੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 1200 ਆਪ ਲਿਖੀਆਂ ਤੇ ਛਪਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1899 ਤੋਂ 1957 ਤੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ 58 ਸਾਲ ਐਡੀਟਰ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਿਖਣ ਤੇ ਛਪਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਏਸੇ ਕਲਮ ਤੇ ਸਿਰ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪਿੜ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਪੂਰਬਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਸਤੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਸਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤ ਸੇਵਾ ਦੀ ਤਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਖਲਿਹਾਰ ਕੇ ਰੀਤ (ਡਾਇਲੈਕਟੀਕਲ ਪਰਾਸੈਸ) ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਚਿਆ ਘੋਪਿਆ ਜਾਏ। ਏਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਚਿਆਂ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਸਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਪੱਖ ਨਿਤਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ…

ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ…

“ਪਰ੍ਤੀਬੱਧ”, ਅੰਕ 27, ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਿ

ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਿੱਥੇ? •ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿਸਰਾ

6

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਈਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਨਿਉਂਦਾ ਦਿੰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ “ਨਾਨਕ ਦੇ ਰੱਬ ਦੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੱਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਢਾਲ ਲੈਣ।” ਦੁੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਏਸ ਆਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ। ਏਸੇ ਲਈ ਹੁਣ ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰੀ ਛਾਂਦੇ ‘ਸੇਧ’1 ਦੀ ਟਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮਾਰਕਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁਲ ਛਕਾਉਣ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਪਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ‘ਲਿਖਣ ਗੁਣ’ ਦੀ ਛੁਰੀ ਦੀ ਨੋਕ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕਸੀਆਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। “ਗੱਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਲੱਭਣ ਜਾਂ ਨਾ ਲੱਪਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਰੱਬ (ਅਤੇ ਹੀਰ ਦੇ ਇਸ਼ਕ) ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸਤੂ ਲੱਭ ਕੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਮਾਨਵਵਾਦ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਪੈਦੜਾਂ ਅਤੇ ‘ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ’ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ” ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਈਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਤੇ ਹੁਣ ਚੜ੍ਹ-ਮਚੇ ਏਸ ਲਲਕਾਰੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਉੱਕਾ ਹੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ। ਭਾਵ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕਸ, ਏਂਗਲਜ਼, ਲੈਨਿਨ ਤੇ ਸਤਾਲਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰਕਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਦੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਉਹ ਮਾਰਕਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਰਲ ਕੇ ਤੁਰਿਆ ਹੈ…

ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ…

“ਪਰ੍ਤੀਬੱਧ”, ਅੰਕ 27, ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਿ

ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ‘ਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ: ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ •ਅਭਿਨਵ

1

(ਚੌਥੀ ਕਿਸ਼ਤ)
(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਦੇਖੋ ‘ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ’ ਬੁਲੇਟਿਨ-22)
ਪਾਠ 4.

ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ “ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਦ” ਦੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੇਤੇਲਹਾਇਮ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਤਾਲਿਨ ‘ਤੇ ਥੋਪਦਾ ਹੈ; ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਲਪੇਟ ‘ਚ ਉਹ ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ ਮਾਰਕਸ, ਏਂਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਉਹਦੇ ਗਿਆਨ ਚਕਸ਼ੂ ਉਦੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜਦੋਂ ਮਾਓ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ‘ਚ ਮੌਜੂਦ “ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਦ” ਦਾ ਪੁਖ਼ਤਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ! ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਵੇ ਅਸਲ ‘ਚ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਇਸ ਰੂਪ ‘ਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਸਲ ‘ਚ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਭਟਕਾਅ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਗ਼ਲਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਗ਼ਲਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸਤਾਲਿਨ ‘ਤੇ ਥੋਪਦੀ ਹੈ ( ਜਿਸ ‘ਚ ਸਮੋਏ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਾ ਦੀ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਚੀਨੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵੇਰਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ…

ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ…

“ਪਰ੍ਤੀਬੱਧ”, ਅੰਕ 27, ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਿ

ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ‘ਤੇ •ਸੁਖਵਿੰਦਰ

2

ਇਸ ਸਾਲ (2016) ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਡ ਹੈ। 1966 ‘ਚ ਚੀਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਚੀਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਚੀਨ ‘ਚ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਮਾਰਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇਕਦਮ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਗੂ, ਰਹਿਬਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਕਾਮਰੇਡ ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਵਜਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਮਾਓ ਦੀ ਮੌਤ (1976) ਤੱਕ ਚੀਨ ਭਿਆਨਕ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ‘ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਚੀਨ ‘ਚੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਸੱਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾਕੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਸੱਤ੍ਹਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬੁਰਜ਼ੂਆ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਧਵਾਦੀ ਲਿਓ-ਸ਼ਾਓ ਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‘ਚ, ਫਿਰ ਲਿਨਪਿਆਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡੇਂਗ-ਸਿਆਓ-ਪਿੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‘ਚ। ਮਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਧੜੇ ਵਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਸਨੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ‘ਚ ਅਹਿਮ ਵਾਧੇ ਵੀ ਕੀਤੇ…

ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ…

“ਪਰ੍ਤੀਬੱਧ”, ਅੰਕ 27, ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਿ

ਨਵੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੱਢ-ਟੁੱਕ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚੌਖਟੇ ‘ਚ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਰੁੱਝਾ ‘ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਡਾ ਰਾਹ’ •ਸੁਖਵਿੰਦਰ

3ਗਤੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵੀ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਪਲ-ਪਲ ਬਦਲਦੀ ਇਸ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਗਤੀਮਾਨ ਬਾਰਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ 100 ਫੀਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਇਸ ਗਤੀਮਾਨ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਗਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਗਤੀਮਾਨ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਦਮ ਨਾਲ਼ ਕਦਮ ਮਿਲ਼ਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਹ ਪੱਛੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਪਛੜੇਵੇਂ ‘ਚੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ‘ਚੋਂ ਗਲਤ ਕਾਰਜ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹਕੀਕਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ, ਕੱਟੜਪੰਥੀਂ ਚੌਖਟਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ਼ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਵੱਢ ਟੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚੌਖਟੇ ‘ਚ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ‘ਚ ਰੁੱਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ‘ਮਾਸਿਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਡਾ ਰਾਹ’ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਇਸ ਦਾ ਭੰਬਲਭੂਸਾ (Confusion) ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਵਧਦਾ ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ…

ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ…

“ਪਰ੍ਤੀਬੱਧ”, ਅੰਕ 27, ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਿ