(Á) ÇÿÚÅÂÆ ÃÔÈñå» ç¶ ÇòÃåÅð Ãì¿èÆ Á³Õó¶
ÃÅðäÆ-AB
Õ°¼ñ òÅÔÆ Ô¶á Ö¶åð Çò¼Ú öºÜÈ Ö¶åð ¸ Õ°¼ñ íÅðå Ó@@@ ÔËÕà¶Áð
ÃÅñ ô¹¼è (Net) Õ°¼ñ (Gross) ô¹¼è öºÜÈ Ö¶åð òÅÔÆ Õ°¼ñ öºÜÈ Ö¶åð
öºÜÈ Ö¶åð öºÜÈ Ö¶åð ÁèÆé ô¹¼è Ö¶åð ëÃñ» ÁèÆé Õ°¼ñ
ç¶ % òܯº Ö¶åð ç¶% òܯº
AIG@-GA CAA@C CHAIE BB.AG BC.@D
AIGA-GB CAEDF CHDC@ BB.EH BC.BF
AIGB-GC CAHCD CI@EE BC.BA BD.@I
AIGC-GD CBEDF D@BHC BB.HE BC.GA
AIGD-GE CCG@I DAGDA BD.DF BE.DB
AIGE-GF CDEID DCCFC BD.DB BE.CA
AIGF-GG CEADI DCEEB BE.B@ BF.@C
AIGG-GH CFEDF DF@H@ BE.GE BF.GE
AIGH-GI CH@EI DHC@G BF.FB BG.FD
AIGI-H@ CHEBD DIBAD BG.GC BI.@B
AIH@-HA CHGB@ DIGGE BG.FF BH.HC
AIHA-HB D@E@C EADAB BH.ED BI.@I
AIHB-HC D@FIA EAHC@ BI.@B C@.@@
AIHC-HD DAIDI ECHBD BI.CG BI.IH
AIHD-HE DBADE EDEBI BI.IA C@.IB
AIHE-HF DAHFE EDBHC BI.GA C@.DB
AIHF-HG DBEFI EEGEI C@.ED CA.FF
AIHG-HH DBHIB EF@CF CB.@B CB.ID
AIHH-HI DFBDH FAABE CB.EI CC.EC
AIHI-I@ DFG@B FAHEB CB.HA CC.IC
AII@-IA DH@BC FCB@D CC.FA CD.@C
AIIA-IB DIHFG FEFH@ CE.BD CF.@D
AIIB-IC E@BIF FFGFA CE.BI CE.II
AIIC-ID EADEB FGIII CF.BA CF.DH
AIID-IE EC@@A G@FCI CG.@G CG.EFAI
IE-IF ECD@B GACEB CG.EE CH.BE
AIIF-IG EEADC GCBGE CH.FA CH.FF
AIIG-IH EDIHE GC@@G CH.G@ CH.CA
AIIH-II EG@GG GEIED D@.@C CI.DC
AIII-@@ EGBCH GFCCF D@.EC D@.BC
B@@@-@A EDFH@ GEAD@ CH.GE DH.AH
Ã̯å - Agriculture CMIE March 2005.
Õ°¼ñ öºÜÈ Ö¶åð
ÃÅðäÆ-AC
(ëÃñ ÁèÆé Õ°¼ñ Ö¶åð ç¶ % òܯº)
ðÅÜ AIIE- AIIF- AIIG- AIIH- AIII- B@@@- B@@A- B@@B-
AIIF AIIG AIIH AIII B@@@ B@@A B@@B B@@C
Á»èðÅ êÌç¶ô D@.FG DC.AB DB.EA DD.GA DD.AB DC.FH DC.E@ CI.BD
Áð¹äÅÚñ êÌç¶ô AD.GE AE.@@ AD.BD AD.D@ AC.FD AF.CE ¸ ¸
ÁÃÅî AD.EC AD.CG AD.CB AD.EA AC.IH E.EF ¸ ¸
ÇìÔÅð DE.GB DE.II DE.GB DG.HB DH.AH DG.GI ¸ ¸
(ÞÅð Ö³â Ãî¶å)
Û¼åÆÃ×ó· AI.EB B@.CC AI.II BB.EE BA.HB AI.EH AG.HB AG.HB
Çç¼ñÆ IE.EB IH.EA GG.AI H@.@@ H@.CC GI.BE ¸ ¸
ׯÁÅ BA.HB BA.HB BA.C@ AI.HH AI.HH BA.@E ¸ ¸
×¹ÜðÅå CD.GA CC.AA CC.HG CD.DF CE.GB CC.IB ¸ ¸
ÔÇðÁÅäÅ GH.BB GH.GH GH.FA GI.GH HD.II HE.DA ¸ ¸
ÇÔîÅÚñ AH.CA AH.EI AH.BF AH.HG AH.G@ AI.@I ¸ ¸
Ü¿îÈ Áå¶ ÕôîÆð DA.@A DA.BG DA.AH DA.CE D@.FC D@.BG ¸ ¸
ÕðéÅàÕ BC.GI BC.CF BD.I@ BE.CE BF.AD BF.FB BF.DG BF.DG
Õ¶ðñÅ AE.B@ AE.DC AD.@E AD.DC AE.FI AE.AF ¸ ¸
î¼è êÌç¶ô BF.A@ BG.CH BF.DH BG.AH BH.ED BC.IH BE.EI BE.EI
îÔÅðÅôàð AE.DA AE.DA AE.DA AG.@A AF.HF AG.CG AF.IH AF.IH
îéÆê¹ð DA.AB CF.IE CF.BC CD.GB CG.FI CE.HI ¸ ¸
î¶ØÅÇñÁÅ AH.AB AH.DD BA.EA B@.FH B@.FH ¸ ¸ ¸
îÆܯðî H.BF H.BF H.EE H.FB AB.@I AC.HC ¸ ¸
éÅ×Åñ˺â CA.EH BI.FG BF.IB BE.EB BD.GE BD.CD ¸ ¸
À°óÆÃÅ BG.AI BG.ED BF.HA BG.II BI.DG BF.II ¸ ¸
ê³ÜÅì IE.AF ID.@G IE.EH IF.GD I@.HF A@A.DA IF.EI IH.@A
ðÅÜÃæÅé CB.CD CB.EH BI.I@ CA.HA CE.IE CA.I@ ¸ ¸
ÇüÕî AA.BG AA.BG AA.DC AB.F@ AC.BB AD.BI ¸ ¸
åÅÇîñéÅâ± E@.GI EA.HD EC.FF ED.HE ED.II EE.@G ED.H@ E@.EB
åÇðê¹ðÅ AD.@H AC.A@ AB.CG AB.C@ AB.E@ AC.@I ¸ ¸
À°åð»Úñ BC.CH BC.EC ¸ DB.AI DD.AI ¸ ¸ ¸
À°µåð êÌç¶ô FI.AI FF.HA ¸ GB.IC ¸ ¸ GA.F@ ¸
ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ BG.BE BG.EH BF.IH BF.HA BF.A@ CF.IE CD.DE ¸
íÅðå CH.BE CH.FF CH.CA CI.DC D@.BC D@.AH ¸ ¸
Ã̯å-À°ê¯ðÕå
ÃÅðäÆ-AD
ÇÿÚÅÂÆ ç¶ Ã¯î¶-Õ°¼ñ íÅðå
ÃðÕÅðÆ Çé¼ÜÆ Õ°¼ñ àËºÕ ÇàÀ±ò˵ñ Ô¯ð ÖÈÔ Õ°¼ñ ÖÈÔ Ô¯ð ïî¶
éÇÔð» éÇÔð» éÇÔð»
AIG@-GA CH.DI B.GH DA.BH AC.BB AD.CD BC.HH CH.BB G.BD
AIGA-GB CH.HB B.GE DA.EG AA.HD AE.@D BC.HI CH.IC G.FF
AIGB-GC CH.AB B.GA DH.HB AA.CG AF.ID BC.GH D@.GB G.@H
AIGC-GD CG.DG B.FG D@.AD AA.IH AG.BB BC.EI D@.HA G.@F
AIGD-GE CG.EE B.ED D@.@I A@.EA AI.EC BB.FH DB.BA G.AI
AIGE-GF CG.CI B.DH CI.HG AA.DH AI.GH BA.IG DA.GE F.I@
AIGF-GG CG.@C B.D@ CI.DC AA.A@ BA.AD BA.GH DB.IB F.ED
AIGG-GH CG.EH B.C@ CI.HH A@.FH B@.IA BA.GC DB.FD F.GI
AIGH-GI CG.EH B.BB CI.H@ A@.CD BA.DD BA.GC DC.AG F.FH
AIGI-H@ CF.AF B.AI CH.CE I.@D BD.AF BB.BA DF.GC F.BD
AIH@-HA CH.AF B.AG CI.DI H.BB BD.FB BA.@H DE.G@ F.EI
AIHA-HB CH.FB A.BA CI.CG H.CD BE.EA B@.GE DF.BF F.@C
AIHB-HC CH.HD A.AE CI.GH G.BB BF.DG BA.@H DG.EE E.DF
AIHC-HD CG.ED A.AB CI.IF H.DB BF.@D B@.AI DF.BC E.CI
AIHD-HE CG.FH A.AB CH.FB G.AG BG.DD B@.IE DH.CI E.HC
AIHE-HF CE.FD A.AA CH.FE F.F@ BH.DC B@.CD DH.GG E.IH
AIHF-HG CE.IH A.@G CH.GE F.BI BH.HI B@.@B DH.IA F.@E
AIHG-HH CE.FD A.@G CF.GA E.HH C@.GD B@.@H E@.HB F.EI
AIHH-HI CE.IH A.@@ CF.IH F.DH BI.FF B@.ED E@.AI F.CE
AIHI-I@ CE.FD A.@B CF.FG F.C@ C@.@H BA.@F EA.AE E.HI
AII@-IA CE.CD A.@@ CF.CD F.AC BI.FI BA.GC EA.DB F.AA
AIIA-IB CC.GA @.IH CD.FI F.FH C@.DB BA.GI EB.BA F.DB
AIIB-IC CB.HA @.IF CC.GG F.CB CA.DD BB.@H EC.EB F.CH
AIIC-ID CB.CB @.ID CC.BF F.AC CA.HC BB.AC EC.IF F.FF
AIID-IE CA.G@ @.IA CB.F@ F.AH CB.DC BB.AB ED.EE F.FG
AIIE-IF CA.@A A.@E CB.@F E.HD CC.ED BB.@G EE.FA F.DI
AIIF-IG C@.F@ @.HG CA.DG F.@F CC.DC BB.DG EE.I@ F.EG
AIIG-IH C@.BB @.HF CA.@H E.FD CC.EB BB.FD EF.AF F.CE
AIIH-II C@.AD @.HH CA.@B E.AE CC.GE BB.CE EH.@I E.GC
AIII-@@ C@.FF @.GH CA.DD D.GC CF.FA BB.AE EH.GF E.@H
B@@@-@A BH.HH @.CF BI.BD D.FB ¸ F@.HF F@.HF E.BI
Ã̯å - À°êð¯Õå
ÃÅðäÆ-AE
ÇÿÚÅÂÆ ç¶ Ã¯î¶ (B@@@-@A) : ðÅÜ
ô¹¼è öºÜÈ ðÕì¶ ç¶ % òܯº
Õ°¼ñ éÇÔð» àËºÕ Õ°¼ñ ÖÈÔ Ô¯ð ïî¶
Á»èðÅ êÌç¶ô CD.FC AF.@E DC.AF D.CF
Áð¹äÅÚñ êÌç¶ô ¸ ¸ ¸ A@@.@@
ÁÃÅî HG.@F ¸ AB.ID ¸
ÇìÔÅð (Ãî¶å ÞÅðÖ³â) CA.CD D.BH EG.GD F.FE
Û¼åÆÃ×ó· FH.I@ E.EI AG.BH H.BC
Çç¼ñÆ E.EH ¸ HB.BD E.HH
ׯÁÅ AG.CI ¸ HB.FA ¸
×¹ÜðÅå AF.EB @.F@ HB.CA @.F@
ÔÇðÁÅäÅ DI.I@ @.FC DI.EI @.DG
ÇÔîÅÚñ B.CH ¸ AA.AA HD.IB
Ü¿îÈ Áå¶ ÕôîÆð IA.FD @.IF @.FD G.@G
ÕðéÅàÕ CF.EG I.HG BC.IH AA.DE
Õ¶ðñÅ BG.EF AC.AB CC.DE BH.HG
î¼è êÌç¶ô AI.ED B.@F FD.AA AD.BI
îÔ»ðÅôàð CE.CH ¸ FD.FB ¸
îéÆê¹ð ¸ ¸ ¸ A@@.@@
î¶ØÅÇñÁÅ IH.AE ¸ ¸ ¸
îÆܯðî A@@.@@ ¸ ¸ ¸
éÅ×Åñ˺⠸ ¸ ¸ A@@.@@
À°óÆÃÅ DE.DB AD.EI D@.@D ¸
ê³ÜÅì AH.GG ¸ GI.IF A.BH
ðÅÜÃæÅé BH.B@ @.GH G@.GG @.HF
ÇüÇÕî ¸ ¸ ¸ A@@.@@
åÅÇîñéÅâ± BH.HE B@.CH E@.B@ @.EG
Ã̯å - À°êð¯Õå
À°êð¯Õå Á³ÕÇóÁ» 寺 êåÅ ÚñçÅ ÔË ÇÕ íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ÇÿÚÅÂÆ ÃÔÈñå» çÅ ÇòÃåÅð å» Ô¯ÇÂÁÅ ÔË êð ìÔ¹å èÆîÆ ×åÆ éÅñÍ AIEA-EB Çò¼Ú íÅðå Çò¼Ú B Õð¯ó A@ ñ¼Ö ÔËÕà¶Áð ÷îÆé ÔÆ Ã¶ºÜÈ ÃÆ, (ÃÆ. ÁËî. ÁÅÂÆ. ÂÆ. Á×Ãå AIHD) ܯ ÇÕ B@@@-@A Çò¼Ú ò¼è Õ¶ E,DF,H@,@@@ ÔËÕà¶Áð Ô¯ ×ÂÆÍ AIE@-EA Çò¼Ú ìÆܶ ԯ¶ ðÕì¶ çÅ ÇÃðë AH% ÔÆ Ã¶ºÜÈ ÃÆ Ü¯ ÇÕ B@@@-@A Çò¼Ú ò¼è Õ¶ D@.AH% Ô¯ Ç×ÁÅÍ À°µêð Çç¼å¶ Á³ÕÇóÁ» Çò¼Ú ÁÇÜÔ¶ ðÅÜ òÆ Ôé ÇÜ¼æ¶ Ã¶ºÜÈ ðÕìÅ ìÔ¹å ؼà ÔËÍ êð ÁÇÜÔ¶ ðÅÜ» Çò¼Ú Ü¿×ñÆ, êÔÅóÆ, êáÅðÆ ÷îÆé çÆ ìÔ¹åÅå ÔË Ü¯ ÇÕ Ö¶åÆ ï¯× ÔÆ éÔÄ ÔË, ÇÂà ñÂÆ Ü篺 íÅðå Çò¼Ú ÇÿÚÅÂÆ ÃÔÈñå» ç¶ ÇòÃåÅð çÆ ÚðÚÅ Ô¯ò¶×Æ å» ÇÂÔ ×¼ñ òÆ ÇèÁÅé Çò¼Ú ð¼ÖÆ ÜÅäÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ ÇÿÚÅÂÆ ç¶ Ã¯ÇîÁ» À°µêð Çé×·Å îÅðÆ ÜÅò¶ å» éÇÔð» ÷ðƶ ÇÿÚÅÂÆ Çò¼Ú ÕîÆ çÅ ð¹ÞÅé ÇçÖÅÂÆ Çç¿çÅ ÔË. AIG@-GA Çò¼Ú éÇÔð» ðÅÔÄ Õ°¼ñ öºÜÈ ðÕì¶ ÓÚ¯º DA.BH% ðÕì¶ çÆ ÇÿÚÅÂÆ
AIGA-GB A@IA AEFF AGIH EEH C@A BFEG AF.@H
AIGB-GC A@HF AFHA AHCI EHA CDH BGFH AG.@G
AIGC-GD ABAE AFBD AHBI FE@ CF@ BHCI AF.GA
AIGD-GE AACH ADCE AGFF DGB CCF BEGC AE.FG
AIGE-GF A@@G AHHG BADI DFG BGF BHGD AF.HI
AIGF-GG AAHF BBBE BDEG FCE CAI CDAA B@.CH
AIGG-GH AEEB BGCD BIAC HFG E@F DBHF BD.HH
AIGH-GI AICA CAHF CDB@ AA@F EIA EAAG BI.BG
AIGI-H@ B@EI CAIG CDIH AAEA F@F EBEE C@.II
AIH@-HA BACH CCGH CFGH ABAD FBD EEAF CA.IE
AIHA-HB BCA@ CGEG D@FI ACBB FGF F@FG CD.CC
AIHB-HC BH@F CEIF DBDB ADCC GBF FD@A CG.@F
AIHC-HD CBAF DDIE EB@D AGC@ GGE GGAF DB.ID
AIHD-HE CGHD DDBG EDHF AHHF HCH HBAA DF.EG
AIHE-HF D@@D DDG@ EFFA B@@E H@H HDGD DG.DH
AIHF-HG CIEG DFHH EGAF B@GI HE@ HFDE DI.@A
AIHG-HH CGH@ E@@D EGAG BAHG HH@ HGHD EA.FD
AIHH-HI EB@C EHCG GBEA BGBA A@FH AA@D@ F@.EG
AIHI-I@ ECGC FAIE GCHF C@AD AAFH AAEFH FC.DG
AII@-IA EGDA FH@E GIIG CBBA ACBH ABDEF FG.EE
AIIA-IB EHID FHCD H@DF CCBA ACFA ABGBH FI.HD
AIIB-IC EHDH FC@G HDBG BHDD HHD ABAEE FE.EC
AIIC-ID EF@F FGFA HGHH BFFI I@I ABCFF FF.CD
AIID-IE FDBD GACI IE@G BICB AABE ACEFC GB.AC
AIIE-IF FIBH FIDH IHBC BHIH AAEF ACHGF GD.CH
AIIF-IG FIB@ GGHH A@C@B BIGG A@C@ ADC@H GE.DI
AIIG-IH H@IB HA@C A@I@E CIAG ACGC AFAIE HD.IH
AIIH-II GHB@ HIEB AADFF D@@A AC@E AFGGC HG.@H
AIII-@@ HHFA IB@H AAEIC DGIH AFGI AH@G@ IEBC
B@@@-@A H@EB HEGI A@HFB DBAB AEEG AFFCA HH.IC
Ã̯å - (Û¯òÄ ê³Ü ÃÅñÅ ï¯ÜéÅ ê³éÅ AD Áå¶ Ö¶åÆ, ÃÆ. Á˵î. ÁÅÂÆ. ÂÆ., îÅðÚ B@@E)
ÃÅðäÆ-AH
ÖÅç» çÆ Öêå-ðÅÜ (@@@ àé)
AIIE- AIIF- AIIG- AIIH- AIII- B@@@- B@@@- B@@B- B@@C-
AIIF AIIG AIIH AIII B@@@ B@@A B@@B B@@C B@@D
Á»èðÅ êÌç¶ô AGEA AGFI AFIE B@@H BAAI BAGE AIEG AFGC AHEC
Áð¹éÅÚñ êÌç¶ô A A A A A A GE GC
ÁÃÅî DI EF GA GE AA@ ADA AEC AGE AHI
ÇìÔÅð GB@ GHF HF@ HBD HEG IH@ GEH ¸ FIE
Û¼åÆÃ×ó· ¸ ¸ ¸ BDA BED BDF BFG BE@ BDG
Çç¼ñÆ AI BD C@ AE B@ E D CAD AEH
ׯÁÅ G F F G G F E EEC FA@
×¹ÜðÅå GEC HAD A@BH A@B@ IFF GEA IAE GHI A@AF
ÔÇðÁÅäÅ GBD GFA HCH HCH I@B IC@ IHD IBD A@BB
ÇÔîÅÚñ C@ CC CE CI CG CF D@ D@ DG
Ü¿îÈ Áå¶ ÕôîÆð EA DC FA GA FC FE G@ FE H@
ÞÅðֳ⠸ ¸ ¸ ¸ ¸ ¸ A@I ¸ AAE
ÕðéÅàÕ ICG HBF AA@I AADI ABGB ACDH ABDI AA@@ IBF
Õ¶ðñÅ B@C AHH BAI AHB BAA AGC AGG B@E AIB
î¼è êÌç¶ô HBF IGC ABBD IHF IDD FIH GGB G@E IHD
îÔ»ðÅôàð ACGD ACBI AF@E AFFA AIC@ AFDG AFHI AFDI ADCH
î¶ØÅÇñÁÅ C C C E D D E E ¸
Çî÷¯ðî A ¸ A A B A B B ¸
éÅ×Åñ˺â A A A A A ¸ A EE FH
À°óÆÃÅ BCH BEA BIA BII CF@ CAI CDE BIA CBF
ê³ÜÅì ABFC AB@H ACAD ACGE ADIF ACBC ACE@ ADDB AEDC
ðÅÜÃæÅé FDC G@@ GHG GBG HAG FFE GHI EE@ GGI
ÇüÕî A A A A A A A ABE DD
åÅÇîñéÅâ± GEE GIA IDB IEA A@EB IFC ICH GDC GAC
îéÆê¹ð AB AC AC AG AI BB BC BG BG
åÇðê¹ðÅ H I A@ AA I I AD I AC
À°åð»Úñ FC AAH ACC ACB ABC A@I AAI ABF ACC
À°µåð êÌç¶ô BF@E BGFH C@C@ BICC CAAG BIFB CCEB CBDE CBIE
ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ HDH HIF HGF IFD ABCB A@HE AAGH AAFH AAAF
íÅðå ACHGF ADC@H AFAIE AFGGC AH@G@ AFFCA AGCF AF@ID AFGIH
Ã̯å - Ö¶åÆ CMIE îÅðÚ B@@E
íÅðå Çò¼Ú Ö¶åÆ Çò¼Ú AIEA Çò¼Ú ÇÃðë FI Ô÷Åð àé ÖÅç çÆ Öêå Ô¹¿çÆ ÃÆ (ÁË×ðÆÕñÚð ÃàËÇàÃÇàÕà ÁËà ¶ ×ñ»Ã Á˺â ì¶ÇÃÕ ÃàËÇàÃÇàÕà AIHI) ܯ ÇÕ B@@@-@A Çò¼Ú ò¼è Õ¶ AFFCA Ô÷Åð àé þ ×ÂÆ (ÃÅðäÆ AG)Í ÇÂà åð·» ÇÂà Ã ç½ðÅé ÖÅç» çÆ Öêå Çò¼Ú BDA ×¹äÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ êÌåÆ ÔËÕà¶Áð ÖÅç» çÆ Öêå ò¶Öƶ å» AIEA Çò¼Ú ÇÂÔ @.E ÇÕ. ×ÌÅî/ÔËÕà¶Áð ÃÆ Ü¯ ÇÕ B@@@-@A Çò¼Ú ò¼è Õ¶ HH.IC ÇÕ. ×ÌÅî/ÔËÕà¶Áð Ô¯ ×ÂÆ (ÃÅðäÆ AG) ÇÂà åð·» ÖÅç» çÆ êÌåÆ ÔËÕà¶Áð Öêå Çò¼Ú AGG ×¹äÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ
íÅðå Çò¼Ú ÖÅç» çÆ êËçÅòÅð À°µêð é÷ð îÅðƶ å» AIEA-EB Çò¼Ú ÖÅç» çÆ êËçÅòÅð CH.G Ô÷Åð àé ÃÆ Ü¯ ÇÕ B@@D-@E Çò¼Ú ò¼è Õ¶ AAFCE.G@ Ô÷Åð àé Ô¯ ×ÂÆ (ÃÅðäÆ AF)Í ÇÂà åð·» íÅðå Çò¼Ú ÖÅç» çÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú C@@ ×¹äÅ çÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ AIEA-EB Çò¼Ú íÅðå Çòç¶ô» 寺 EB Ô÷Åð àé ÖÅç ÁïÅå ÕðçÅ ÃÆ Ü¯ ÇÕ AIGI-H@ Çò¼Ú ÁÅêä¶ ÇÃÖð Óå¶ êÔ¹¿ÇÚÁÅ Ü篺 ÇÂÔ B@@E.@F Ô÷Åð àé Ô¯ Ç×ÁÅÍ êð ìÅÁç Çò¼Ú ÁïÅå Çò¼Ú ÕîÆ çÅ ð¹ÞÅé ò¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔËÍ B@@C-@D Çò¼Ú íÅðå é¶ AFHE.AG Ô÷Åð àé ÖÅç Çòç¶ô» 寺 î³×òÅÂÆÍ B@@D-@E Çò¼Ú ÇÂÔ Ø¼à Õ¶ AEGG.B@ Ô÷Åð àé Ô¯ ×ÂÆÍ
ÃÅⶠéð¯çòÅçÆ ÁÕÃð ÇÂÔ êÌÚÅð Õðç¶ ðÇÔ¿ç¶ Ôé ÇÕ ÃÅⶠÇÂ¼æ¶ ÃéÁå çÅ ÇòÕÅà éÔÄ Ô¯ ÇðÔŠܯ Ö¶åÆ Çò¼Ú¯º ìÅÔð Ô¯ÂÆ ÁìÅçÆ ù Ü÷ì Õð ÃÕ¶Í êð À°êð¯Õå ÖÅç» çÆ êËçÅòÅð éÅñ Ãì¿Çèå Á³ÕÇóÁ» 寺 ÔÆ ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË ÇÕ íÅðå Çò¼Ú ÇÕà å¶÷Æ éÅñ ÃéÁå çÅ êÌÃÅð Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ íÅðå Çò¼Ú êÈ¿ÜÆ ÇéðîÅä éÅñ Ãì¿Çèå Á³Õó¶ òÆ ÁÇÜÔÆ ÔÆ åÃòÆð ê¶ô Õðç¶ ÔéÍ AII@-IA Çò¼Ú íÅðå Çò¼Ú DBAG@ Õð¯ó ð¹ê¶ çÅ ÁÚñ êÈ¿ÜÆ ÇéðîÅä Ô¯ÇÂÁÅ ÇÜà Çò¼Ú Ö¶åÆ çÅ ÇÔ¼ÃÅ DBHF Õð¯²ó ð¹ê¶ ÃÆ å¶ ìÅÕÆ CGHHD Õð¯ó ð¹ê¶ çÅ ÁÚñ êÈ¿ÜÆ ÇéðîÅä ×Ëð Ö¶åÆ Ö¶åð» (ÃéÁåÆ Áå¶ Ã¶òÅ Ö¶åð) Çò¼Ú Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ òËö ÇÂà Ãì¿è Çò¼Ú ÃÅⶠéð¯çòÅçÆÁ» çÆÁ» çñÆñ» ÇÕ¿éÆÁ» ÔÅïÔÆäÆÁ» Ôé Áå¶ ÇÕò¶º å¼æ» 寺 Õ¯Ô» çÈð Ôé ÇÂÔ ÇÂ¼Õ Áñ¼× ÚðÚÅ çÅ ÇòôÅ ÔËÍ
À°µêð Çç¼å¶ ÔòÅñ¶ Çò¼Ú ÒíÅðå çÅ ÖÅÃÅ Áðè Ü×ÆðÈ ÇÕªÓ ç¶ Ã¿êÅçÕ é¶ çÅÁòÅ ÕÆåÅ ÔË ÇÕ ÖÅç» çÆ Öêå çÅ BE% ÇÔ¼ÃÅ ÇÂÕ¼ñ¶ ê³ÜÅì Çò¼Ú òðÇåÁÅ Ü»çÅ ÔËÍ Ã¿êÅçÕ é¶ ÇÂà Á³Õó¶ çÅ Õ¯ÂÆ Ã̯å ç¼Ãä çÆ ÷ÇÔîå éÔÄ À°áÅÂÆÍ B@@C-@D Çò¼Ú ê³ÜÅì Çò¼Ú ÖÅç» çÆ Õ°¼ñ Öêå AEDC Ô÷Åð àé ÃÆ Ü¯ íÅðå Çò¼Ú ÖÅç» çÆ Õ°¼ñ Öêå (AFGIH Ô÷Åð àé) çÅ îÇÔ÷ I ëÆÃçÆ ìäçÅ ÔË (ç¶Ö¯ ÃÅðäÆ AH)Í ñ×çÅ ÔË ÁðÇò¿ç çÆ å𷻠ÿêÅçÕ çÅ òÅÔ òÆ Ø¯×ñ Õ¿é¶ êÅáÕ» éÅñ ÔÆ ê˺çÅ ÇðÔË, ܯ À°Ã ç¶ ÇéðÁèÅð çÅÁÇòÁ» À°µêð Á¼Ö îÆà Õ¶ ïÕÆé Õð ñËºç¶ Ô¯ä׶Í
(Ã) íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ÇìÜñÆ çÆ Öêå
ÃÅðäÆ-AG
ÃÅñ Ö¶åÆ ÓÚ ÇìÜñÆ çÆ Öêå
(Áðì ÇÕñ¯òÅà سචÓÚ)
AIE@-EA @.AII
AIF@-FA A.@AD
AIG@-GA E.FI
AIH@-HA BA.BF
AIHE-HF CB.ED
AII@-IA FI.GH
AIIE-IF AAG.CI
AIIF-IG AAH.GG
AIIG-IH ABF.EA
AIIH-II AD@.HC
AIII-@@ AD@.CF
B@@@-@A ACC.HG
B@@A-@B AC@.I@
ÃÌ¯å – (ò¼Ö-ò¼Ö ÃÅñÅéÅ ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä Áå¶ Hand book of Statistics-Reserve Bank of India)
ÃÅðäÆ-AH
Ö¶åÆ Çò¼Ú ÇìÜñÆ çÆ òð寺
ÃÅñ ÇÕñ¯òÅà êÌåÆ Ô¶ÕàÁð
AIEA A.E
AIFA E.E
AIGA BG.@
AIHA HC.H
AIHE AAF.A
AIHH AIF.G
Ã̯å - ÁË×ðÆÕñÚð ÃàËÇàÃÇàÕ ÁËà ¶ ×ñ»Ã Á˺â ì¶ÇÃÕ ÃàËÇàÃÇàÕ AIHI
íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ÇìÜñÆ çÆ Öêå ç¶ îÅîñ¶ Çò¼Ú òÆ å¶÷ ðøåÅð òÅè¶ çÅ ð¹ÞÅé é÷ð ÁŪçÅ ÔËÍ AIEA-AIHH å¼Õ ÇÕñ¯òÅà êÌåÆ ÔËÕà¶Áð ÇìÜñÆ çÆ Öêå Çò¼Ú ACA ×¹äÅ çÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ Áå¶ AIEA 寺 ñË Õ¶ B@@B å¼Õ ÇìÜñÆ çÆ Õ°¼ñ Öêå Çò¼Ú FEG ×¹äÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ ÕÆ íÅðåÆ éð¯çòÅçÆÁ» çÆÁ» Á¼Ö» Ö¯ñ·ä ñÂÆ ÇÂÔ òÅèÅ ÕÅëÆ éÔÄ ÔË?
ÃÅðäÆ-AI
òè¶ð¶ ÞÅó ç¶ä òÅñÆÁ» ÇÕÃî»
ÁèÆé ðÕì¶ çÅ êÌåÆôå
ðÅÜ AIHH-I@
Á»èðÅ êÌç¶ô GD
ÁÃÅî EA
ÇìÔÅð GE
×¹ÜðÅå FH
ÔÇðÁÅäÅ HC
ÇÔîÅÚñ FD
Ü¿îÈ Áå¶ ÕôîÆð GA
ÕðéÅàÕ DH
Õ¶ðñÅ GG
î¼è êÌç¶ô DI
îÔ»ðÅôàð FC
À°²óÆÃÅ EA
ê³ÜÅì IA
ðÅÜÃæÅé CF
åÇîñéÅâ± IH
À°µå êÌç¶ô GC
ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ E@
Õ°¼ñ íÅðå FD
ÃÌ¯å— ì¶ÇÃÕ ÃàËÇàÃÇàÕà ðÆñ¶àâ àÈ Ç¿âÆÁé ÇÂÕÅéîÆ, òÅ«ïî-B, Ãå¿ìð AIIA, ÃÆ. Á˵Ã. ÁÅÂÆ. ÂÆ. ì¿ìÂÆÍ
(ii) íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú À°÷ðåÆ ÇÕðå
êÈ¿ÜÆòÅç ñÂÆ Ø𶬠î³âÆ ç¶ Üéî Áå¶ ÇòÃåÅð çÆ êÌÆÇ´ÁÅ Ü篺 Ö¶åÆ Ö¶åð ù ÁÅòçÆ ñê¶à Çò¼Ú ñ˺çÆ ÔË å» ÇÕÃÅéÆ ç¶ Çòí¶çÆÕðé ç¶ éåÆܶ òܯº Ö¶åÆ Ö¶åð Çò¼Ú ÇÂÕ ÇÃð¶ Óå¶ Ö¶åÆ ì¹ðÜÈÁÅ÷Æ çÅ Üéî Ô¹¿çÅ ÔË Áå¶ çÈÃð¶ ÇÃð¶ Óå¶ Ö¶å ê̯ñ¶åÅðÆ çÅÍ ÇÜò¶º ÇÕ ñËÇéé é¶ ÇÕÔÅ ÔË ÇÕÃÅéÆ ç¶ ì¹ðÜÈÁÅ÷Æ ÓÚ òàä éÅñ 궺Ⱡֶåð Çò¼Ú êÈ¿ÜÆ×å òÃå» çÆ î³âÆ ÇåÁÅð Ô¹¿çÆ ÔË Áå¶ çÈܶ êÅö Ö¶å êð¯ñ¶åÅðÆ çÆ ÇÕðå Ö¹ç ÇÂ¼Õ ÇÜäà ìä Ü»çÆ ÔËÍ À°µêð ÁÃÄ Ö¶åÆ ì¹ðÜÈÁÅ÷Æ ç¹ÁÅðÅ Ö¶åÆ Çò¼Ú êÈ¿ÜÆ ÇéðîÅä À°µêð ÕÅëÆ ÇòÃåÅð Çò¼Ú ÚðÚÅ ÕÆåÆ ÔË, ÁÅú Ô¹ä ÁÃÄ íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú À°÷ðåÆ ÇÕðå ç¶ ÃòÅñ ò¼ñ êðåç¶ Ô»Í
(À) Ö¶åÆ Çò¼Ú À°÷ðåÆ ÇÕðå Ãì¿èÆ Á³Õó¶
ÃÅðäÆ-B@
Õ°¼ñ ê¶ºâ± î¹¼Ö ÕÅÇîÁ» Çò¼Ú Ö¶å
î÷çÈð» çÅ ðÅÜòÅð ÇÔ¼ÃÅ
ðÅÜ AIGA AIHA AIIA
Á»èðÅ êÌç¶ô DB.BE DB.@A DG.EA
ÁÃÅî A@.DC ¸ AC.CE
ÇìÔÅð DA.GE CH.DD D@.BC
×¹ÜðÅå BH.CD BI.FB C@.FG
ÔÇðÁÅäÅ AH.HG AI.FG BC.CH
ÕðéÅàÕ CA.DA CB.CG CE.ID
Õ¶ðñÅ CD.CG CB.DF C@.EF
î¼è êÌç¶ô BI.EB BG.DE BG.@C
îÔ»ðÅôàð CH.AE CE.AD CF.FA
À°óÆÃÅ C@.BA C@.AD CA.DC
ê³ÜÅì BD.H@ BH.EB C@.GE
ðÅÜÃæÅé A@.CE H.CD AA.ED
åÅÇîñéÅâ± CH.A@ D@.BH DD.GC
À°µåð êÌç¶ô BB.BB AG.IA BA.DG
ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ CE.@@ CC.EH CB.BD
íÅðå C@.GA BI.HH CA.FD
Ã̯å - Primary Census Abstract 1971, 1981, 1991
ÃÅðäÆ BA
Ö¶åÆ ÕÅÇîÁ» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ çÅ ð¹ÞÅé
(ÇîñÆÁé ÓÚ)
ÃÅñ î¹¼Ö ÕÅî¶ ÕÅôåÕÅð Ö¶å î÷çÈð
(Cultivators)
AIEA AD@ FI.I@ BG.C@
(A@@) (DI.I@) (AI.E@)
AIFA AHH.G@ II.F@ CA.E@
(A@@) (EB.H@) (AF.G@)
AIGA AH@.D@ GH.B@ DG.E@
(A@@) (DC.CD) (BF.EB)
AIHA BBB.E@ IB.E@ EE.E@
(A@@) (DA.EG) (BD.ID)
åÅÇîñéÅâ± CH.A@ D@.BH DD.GC
À°µåð êÌç¶ô BB.BB AG.IA BA.DG
ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ CE.@@ CC.EH CB.BD
íÅðå C@.GA BI.HH CA.FD
Ã̯å - Primary Census Abstract 1971, 1981, 1991
AIIA BHE.D@ AA@.G@ GD.F@
(A@@) (CH.GH) (BF.AD)
B@@A CAC.AG ABG.FC A@G.DE (A@@) (D@.GE) (CD.CA@)
ÃÌ¯å – Offiical Websites of Ministry of Agricultur and Census of India 2001.
ÃÅðäÆ-BB
÷îÆé çÆ îÅñÕÆ ç¶ ÁÕÅð Áé°ÃÅð 궺ⱠêÇðòÅð» çÆ ò¿â
îÅñÕÆ ÁèÆé ÷îÆé çÅ ÁÕÅð (ÔËÕà¶Áð» ÓÚ)
ÃÅñ @.@@ @.@A- @.DA- A.@A- B.@A- D.@A Áå¶
@.D@ A.@@ B.@@ D.@@ ÇÂà 寺 À°µêð
AIIC-ID AB.I D@.D AH.G AD.@ H.H E.B
AIII-@@ G.B EA.@ AI.A AA.E G.C C.I
ÃÌ¯å – Employment and Unemployment Situation in India NSSO, GOI
ÃÅðäÆ-BC
òÅÔÆ ÁèÆé ÷îÆé ç¶ ÁÕÅð Áé°ÃÅð 궺ⱠêÇðòÅð» çÆ ò¿â
òÅÔÆ ÁèÆé ÷îÆé çÅ ÁÕÅð (ÔËÕà¶Áð» ÓÚ)
ÃÅñ @.@@ @.@@A- @.DA- A.@A- B.@A D.@B Áå¶
@.D@ A.@@ B.@@ D.@@ ÇÂà 寺 À°µêð
AIHG-HH CE.D AI.A AG.C AC.I H.E E.H
AIIC-ID CH.G AH.H AG.A AC.D G.F D.C
AIII-@@ D@.I BB.C AF.H AA.B E.I C.@
ÃÌ¯å – À°êð¯Õå
ÃÅðäÆ-BD
÷îÆé çÆ îÅñÕÆ Áé°ÃÅð Õ°¼ñ 궺ⱠÕÅÇîÁ» Çò¼Ú À°÷ðåÆ ÕÅÇîÁ» çÅ ÇÔ¼ÃÅ
÷îÆé çÆ îÅñÕÆ À°÷ðåÆ ÕÅî¶ îÅñÕÆ Ô¶á
(ÔËÕà¶Áð» ÓÚ) Á½Ãå ðÕìÅ
@.@@ AC.F @.@@
@.@A-@.D FH.F @.@I
@.DA-A.@@ AC.B @.FG
A.@A-B.@@ C.D A.CI
B.@A-D.@@ A.@ B.FD
D.@A Áå¶ ÇÂà 寺 À°µêð @.B G.BD
ÃÌ¯å – NSS Report No. 458
ÒÒ궺ⱠÁìÅçÆ ç¶ êÌòÅà Õð ÜÅä ÕðÕ¶ – ò¼â¶ íÈîÆêåÆÁ» ù ÕÅÇîÁ» ù ÷îÆé ÁñÅà Õðé Áå¶ Û¯àÆ ÇÕÃÅéÆ ù êËçÅ Õðé ñÂÆ îÜìÈð ÕðçÆ ÔË å» Ü¯ íÈîÆêåÆÁ» ñÂÆ ÇÕðå-ôÕåÆ î¹Ô¼ÂÆÁÅ Ô¯ ÃÕ¶Í ÇìñÕ°ñ ÔÆ ì¶÷îÆé¶ Ö¶å-î÷çÈð çÆ Ô¯ºç ç¹ðñ¼å ÔË ÇÕªÇÕ ê¶ºâ± Ö¶åÆ ÁðæÚÅðÅ ÇÂÃ ç¶ ÃÔÆ Áðæ» Çò¼Ú ÇÂÕ êÇðòÅÇðÕ ÁðæÚÅð¶ éÅñ ÔÆ Ü¹ÇóÁÅ Ô¹¿çÅ ÔËÍ Ö¶åÆ Ö¶åð Á³çð À°÷ðåÆ-î÷çÈð» çÆÁ» Ãí¶ ô̶äÆÁ» ÔÆ ÷îÆé çÆÁ» îÅñÕ Ôé Ü» ÷îÆé çÅ À°êï¯× ÕðçÆÁ» ÔéÍ Ü篺 Û¯àÆ êËçÅòÅð ìÔ¹å ò¼âÆ ê¼èð Óå¶ Áñ¯ê Ô¯ Ü»çÆ ÔË, å» ò¼â¶ íÈîÆêåÆ ÇÂé·» Ö¶å î÷çÈð» ù ÷îÆé ò¶Úä Ü» ÚÕ¯å¶ å¶ ç¶ä ðÅÔÄ ÇÂà ù î¹ó ùðÜÆå Õðé çÆ Ü» ÇÂà ù î¹ó åÕóÅ Õðé çÆ Õ¯Çôô Õðç¶ ÔéÍÓÓ -ñËÇéé
ÃÅðäÆ-BE
Õ°¼ñ ÕÅÇîÁ» ç¶ êÌåÆôå òܯº Ö¶å î÷çÈð
B@@A AIIA AIIA ÓÚ ð˺Õ
íÅðå BF.E BG.D
ÇìÔÅð DH DC.G A
Á»èðÅ êÌç¶ô CF.I DA.H B
î¼è êÌç¶ô BH.G BE.C A@
À°óÆÃÅ CE.@ CB.I D
Û¼åÆÃ×ó· CA.I BE.A AA
åÅÇîñéÅâ± BH.G BE.C C
ÞÅðÖ³â BH.B BD.A AE
ÕðéÅàÕ BF.E BI.I F
ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ BE.@@ BE.@ AB
îÔ»ðÅôàð BF.C BH.A G
À°µåð êÌç¶ô BD.H BG.A H
ê³ÜÅì AF.C BD.F AC
Õ¶ðñÅ AE.H BF.H I
ÔÇðÁÅäÅ AE.C AI.G AG
ðÅÜÃæÅé A@.F AB.I AI
Ã̯å - íÅðå Üé×äéÅ B@@A
ÃÅðäÆ-BF
ÇÕðå ôÕåÆ çÆ ò¿â-íÅðå
ÇÕ¼åÅ AIGB- AIGG- AIHC AIHG- AIIC- AIII-
AIGC AIGH AIHH AIID B@@@
A. Ö¶åÆ GC.I GA.@ FH.F FE FC.I EI.H
B. Öéä (Mining) @.D @.D @.F @.G @.G @.F
C. ÃéÁå H.H A@.B A@.G AA.A A@.G AA.A
D. ÇìÜñÆ, ×Ëà @.B @.C @.C @.C @.D @.C
Áå¶ À±ðÜÅ
E. À°ÃÅðÆ A.I A.G B.B C.H C.B D.D
F. òêÅð E.A F.A F.B G.B G.F A@.D
G. àð»Ãê¯ðà A.H B.A B.E B.F B.I C.G
Áå¶ Ãà¯ð¶÷
H. öòÅò» G.I H.A H.I I.C A@.G I.G
Õ°¼ñ A@@ A@@ A@@ A@@ A@@ A@@
Ã̯å - Alternative Economic Survey B@@B-@C ê³éÅ BH.
ÃÅðäÆ-BG
÷îÆé çÆ îÅñÕÆ Áé°ÃÅð
÷îÆé îÅñÕ Áå¶ ì¶÷îÆé¶ ê¶ºâ± Áå¶ Ö¶å î÷çÈð» çÆ ðÅÜ-òÅð êÌåÆôå ò¿â
(AIII-B@@@ ç½ðÅé)
ñóÆ ðÅÜ Áå¶ ï±.àÆ÷ ÃÅð¶ 궺ⱠêÇðòÅð 궺Ⱡî÷çÈð êÇðòÅð Ö¶å î÷çÈð êÇðòÅð
÷îÆé ì¶÷îÆé¶ Õ°¼ñ ÷îÆé ì¶÷îÆé¶ Õ°¼ñ ÷îÆé ì¶÷îÆé¶ Õ°¼ñ
îÅñÕ îÅñÕ îÅñÕ
A B C D E F G H I A@ AA
î¹¼Ö ðÅÜ
A. Á»èðÅ êÌç¶ô DG.FE EB.EC A@@.@@ CF.CB FC.CH A@@.@@ CI.CG F@.FC A@@.@@
B. ÁÅÃÅî FD.DB CE.EH A@@.@@ CG.GD FB.BF A@@.@@ CH.DC FA.EG A@@.@@
C. ÇìÔÅð EC.CD DF.FF A@@.@@ BG.H@ GB.B@ A@@.@@ BH.BE GA.GE A@@.@@
D. ×¹ÜðÅå EF.AH DC.HB A@@.@@ D@.DE EI.EE A@@.@@ DC.FD EF.CF A@@.@@
E. ÔÇðÁÅäÅ E@.GD DI.BF A@@.@@ AH.AB HA.HH A@@.@@ AG.AF HB.HD A@@.@@
F. ÕðéÅàÕ EE.GI DB.BA A@@.@@ DA.GA EH.BI A@@.@@ DB.IH EG.@B A@@.@@
G. Õ¶ðñÅ FC.HF CF.AD A@@.@@ DI.EB E@.DH A@@.@@ DD.HD EE.AF A@@.@@
H. î¼è êÌç¶ô FI.C@ C@.G@ A@@.@@ DI.EB E@.DH A@@.@@ DI.BE E@.GE A@@.@@
I. îÔ»ðÅôàð ED.@E DE.IE A@@.@@ DA.@H EH.IB A@@.@@ DD.HD EE.AF A@@.@@
A@. À°óÆÃÅ FA.FD CH.CF A@@.@@ EE.FE DD.CE A@@.@@ EG.CI DB.FA A@@.@@
AA. ê³ÜÅì CH.HA FA.AI A@@.@@ H.GI IA.BA A@@.@@ I.@C I@.IG A@@.@@
AB. ðÅÜÃæÅé GH.AG BA.HC A@@.@@ FB.EF CG.DD A@@.@@ E@.F@ DI.D@ A@@.@@
AC. åÅÇîñéÅâ± CC.@C FF.IH A@@.@@ BA.CA GH.FI A@@.@@ BC.I@ GF.A@ A@@.@@
AD. À°µåð êÌç¶ô GC.GH BF.BB A@@.@@ EF.E@ DC.E@ A@@.@@ FA.HF CH.AD A@@.@@
AE. ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ E@.BA DI.GI A@@.@@ CD.FH FE.CB A@@.@@ CF.BC FC.GG A@@.@@
Ô¯ð ðÅÜ Áå¶ ï±.àÆ÷
AF. Áð¹éÅÚñ êÌç¶ô GD.FB BE.CH A@@.@@ DA.AH EH.HB A@@.@@ EG.HF DB.AD A@@.@@
AG. Û¼åÆÃ×ó· GF.BB BC.CH A@@.@@ G@.E@ BI.E@ A@@.@@ GB.ED BG.AD A@@.@@
AH. ׯÁÅ CA.AH FH.HB A@@.@@ CD.II FE.@A A@@.@@ CC.DH FF.EB A@@.@@
AI. ÇÔîÅÚñ HB.EF AG.DD A@@.@@ GI.FI BB.CA A@@.@@ HB.IB AG.@H A@@.@@
B@. Ü¿îÈ Áå¶ ÕôîÆð HF.GA AC.BI A@@.@@ GI.@F B@.ID A@@.@@ HB.AG AG.HC A@@.@@
BA. ÞÅðÖ³â GF.@B BC.IH A@@.@@ FE.@C CD.IG A@@.@@ GB.BA BG.GA A@@.@@
BB. îéÆê¹ð HC.HB AF.AH A@@.@@ DH.CI EA.FA A@@.@@ E@.AA DI.IH A@@.@@
BC. î¶ØÅÇñÁÅ HG.EH AB.DB A@@.@@ FA.A@ CH.I@ A@@.@@ GB.@G BG.IC A@@.@@
BD. Çî÷¯ðî HE.EG AD.DC A@@.@@ FD.@F CE.ID A@@.@@ F@.CH CI.FB A@@.@@
BE. éÅ×Åñ˺â HI.DF A@.ED A@@.@@ EI.CB D@.FH A@@.@@ FD.E@ CE.E@ A@@.@@
BF. ÇüÕî FD.HH CE.AB A@@.@@ DG.FB EB.CH A@@.@@ HH.CF AA.FD A@@.@@
BG. åÇðê¹ðÅ DB.AE EG.HE A@@.@@ BC.IE GF.@E A@@.@@ BH.CH GA.FB A@@.@@
BH. À°µåð»Úñ GD.HB BE.AH A@@.@@ DA.HI EH.AA A@@.@@ CG.DC FB.EG A@@.@@
BI. Á³â¶îÅé Áå¶ C@.DB FI.EH A@@.@@ AF.CI HC.FA A@@.@@ BE.CD GD.FA A@@.@@
ÇéÕ¯ìÅð çÆê ÃîÈÔ
C@. Ú¿âÆ×ó· AG.IG HB.@C A@@.@@ A.EE IH.DE A@@.@@ D.EC IE.DG A@@.@@
CA. çÅçð Áå¶ FD.DF CB.ED A@@.@@ FG.IB CB.@H A@@.@@ FG.EC CB.DG A@@.@@
é×ð Ôò¶ñÆ
CB. çîé Áå¶ ÇçÀ° DA.@@ EI.@@ A@@.@@ CB.B@ FE.H@ A@@.@@ BG.GH GB.GB A@@.@@
CC. Çç¼ñÆ HDH IA.EB A@@.@@ C.FE IF.CE A@@.@@ A.@E IH.IE A@@.@@
CD. ñÕôçÆê FI.CI C@.FA A@@.@@ CC.CC FF.FG A@@.@@ HA.B@ AH.H@ A@@.@@CE. ê»âÆÚ¶ðÆ AC.EH HF.DB A@@.@@ F.GF IG.BD A@@.@@ F.H@ IC.B@ A@@.@@
Õ°¼ñ íÅðå EI.AE D@.HE A@@.@@ DA.AB EH.HH A@@.@@ DC.FG EG.CC A@@.@@
ÃÌ¯å – NSSSO 55th Round AIII-B@@@.
ÃÅðäÆ-BH
òÅÔÆ Ô¶á ÷îÆé ç¶ ÁÅÕÅð Áé°ÃÅð ÷îÆé îÅñÕ ê¶ºâ± îÜçÈð êÇðòÅð» çÆ ò¿â Áå¶ ðÅÜòÅð òÅÔÆ Ô¶á ÷îÆé çÅ ÁÅÕÅð-AII@-B@@@
ñóÆ ðÅÜ/ òÅÔÆ Ô¶á ÷îÆé çÅ ÷îÆé ç¶ ÁÕÅð Áé°ÃÅð êÇðòÅð» çÅ êÌåÆôå
é§: ï±.àÆ÷ Á½Ãå ÁÅÕÅð êÌåÆ @.@A @.@BA @.D@ @.FA @.HA A.@A B@.@A ÃÅð¶/
òÅÔÆÕÅð êÇðòÅð 寺 寺 寺 寺 寺 寺 Õ°¼ñ
ì¶÷îÆé¶ @.B@ @.D@ @.F@ @.H@ A@.@@ B.@@ ÔËÕà¶Áð
AIIC-ID AIII-@@ ÔËÕà¶Áð ÔËÕà¶Áð ÔËÕà¶Áð ÔËÕà¶Áð ÔËÕà¶Áð ÔËÕà¶Áð 寺 ò¼è
A B C D E F G H I A@ AA AB AC
î¹¼Ö ÃÈì¶
A. Á»èðÅ êÌç¶ô @.BA @.B@ FC.F@ A@.I@ A@.H@ C.@@ E.E@ A.I@ C.H@ @.E@ A@@.@@
B. ÁÅÃÅî @.AC @.@I FB.C@ BB.D@ I.E@ C.D@ A.F@ @.B@ @.F@ ¸ A@@.@@
C. ÇìÔÅð @.AC @.@D GB.A@ BA.A@ E.B@ A.A@ @.C@ @.B@ ¸ ¸ A@@.@@
D. ×¹ÜðÅå @.BE @.AG EI.F@ AD.A@ AB.C@ F.@@ C.H@ A.H@ B.A@ @.C@ A@@.@@
E. ÔÇðÁÅäÅ @.AD @.@F HA.I@ G.C@ F.I@ B.A@ A.D@ @.D@ ¸ ¸ A@@.@@
F. ÕðéÅàÕÅ @.CD @.BH EH.C@ H.@@ AA.B@ D.F@ G.F@ B.F@ F.H@ @.I@ A@@.@@
G. Õ¶ðñÅ @.@D @.@G DF.A@ DD.H@ E.H@ A.C@ A.B@ @.D@ @.C@ @.A@ A@@.@@
H. î¼è êÌç¶ô @.DD @.CE E@.D@ I.D@ I.G@ I.H@ G.B@ D.D@ G.I@ A.B@ A@@.@@
I. îÔ»ðÅôàð @.DB @.CB EI.@@ I.B@ F.G@ D.A@ E.I@ D.C@ I.C@ A.E@ A@@.@@
A@. À°óÆÃÅ @.BG @.BA DD.C@ AI.G@ B@.@@ G.H@ E.C@ A.G@ A.A@ @.A@ A@@.@@
AA. ê³ÜÅì @.@D @.@C IA.A@ F.@@ A.A@ @.H@ @.D@ ¸ @.D@ @.B@ A@@.@@
AB. ðÅÜÃæÅé @.GB @.DB CG.D@ AE.C@ AH.A@ A@.G@ E.H@ D.B@ E.E@ C.@@ A@@.@@
AC. åÅÇîñéÅâ± @.@I @.@G GH.G@ I.D@ F.H@ B.C@ A.G@ @.E@ @.F@ ¸ A@@.@@
AD. À°µåð êÌç¶ô @.B@ @.AC DC.E@ CD.A@ AE.C@ C.F@ A.G@ A.@@ @.F@ @.B@ A@@.@@
AE. ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ @.A@ @.@G FE.C@ BB.A@ A@.C@ A.C@ @.C@ @.B@ @.D@ @.A@ A@@.@@
Ô¯ð ÃÈì¶/Õ¶ºçðÆ ôÅÃå êÌç¶ô
AF. Áð¹éÅÚñ @.@I @.FB EH.I@ H.C@ @.G@ E.C@ C.G@ H.C@ G.D@ G.D@ A@@.@@
êÌç¶ô
AG. Û¼åÆÃ×ó· ¸ @.CH BI.D@ AD.F@ AH.E@ AF.@@ AA.B@ D.@@ E.I@ @.D@ A@@.@@
AH. ׯÁÅ @.AE @.@G FE.A@ BI.E@ ¸ B.E@ ¸ B.I@ ¸ ¸ A@@.@@
AI. ÇÔîÅÚñ êÌç¶ô @.BA @.BA B@.D@ DE.G@ BB.@@ F.D@ C.E@ @.I@ @.H@ @.C@ A@@.@@
B@. Ü¿îÈ ÕôîÆð @.CD @.BA B@.I@ CF.D@ CE.D@ F.C@ @.C@ @.B@ @.E@ ¸ A@@.@@
BA. ÞÅðֳ⠸ @.AG CE.@@ CF.F@ AH.H@ C.F@ C.G@ A.@@ A.C@
¸ A@@.@@
BB. îéÆê¹ð @.AE @.@I EA.F@ BG.D@ AH.B@ B.H@ ¸ ¸ ¸ ¸ A@@.@@
BC. î¶ØÅÇñÁÅ @.AB @.AI CI.@@ C@.G@ AH.E@ E.A@ C.E@ @.F@ B.F@ ¸ A@@.@@
BD. Çî÷¯ðî A.GH @.CG CF.@@ H.F@
دô ÇñÖçÆ ÔË, ÒÒÕ°¼ñ íÅðå ç¶ ê¼èð Óå¶ Õ°¼ñ 궺ⱠêÇðòÅð» Çò¼Ú íÈîÆÔÆä êÇðòÅð ç¶ êÌåÆôå Çò¼Ú ò¼âÆ ê¼èð å¶ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔË-ܯ ÇÕ AIHG-HH Çò¼Ú CE% 寺 ò¼è Õ¶ DA% Ô¯ Ç×ÁÅÍ
B@@A Çò¼Ú íÅðå Çò¼Ú Õ°¼ñ ÕÅÇîÁ» ç¶ êÌåÆôå òܯº ÕÅôåÕÅð CA.G% Ãé Ü篺 ÇÕ Ö¶å î÷çÈð BF.E% ÃéÍ AIIA Çò¼Ú ÕÅôåÕÅð» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ Ö¶å î÷çÈð» 寺 AB.C% òè¶ð¶ ÃÆ Ü¯ ÇÕ B@@A Çò¼Ú ؼà Õ¶ E.B% ðÇÔ ×ÂÆÍ (ÃÅðäÆ BE Áå¶ BI) ÇÂà åð·» íÅðå ç¶ ê¶ºâ± Ö¶åð Çò¼Ú Ö¶å î÷çÈð» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ, ÕÅôåÕÅð» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ ç¶ ìðÅìð ÔÆ ã¹¼Õä òÅñÆ ÔËÍ B@@A Çò¼Ú ÕÅôåÕÅð çÆ Ã¿ÇÖÁÅ ABG.FC ÇîñÆÁé ÃÆ Üç ÇÕ Ö¶å î÷çÈð» çÆ A@G.DE ÇîñÆÁé (ÃÅðäÆ BA)Í
B@@A Çò¼Ú À°÷ðåÆ î÷çÈð» çÆ Ç×äåÆ ç¶ Ãì¿è Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅçÆ Ö¶åÆ ç¶ Ãí 寺 î¯ÔðÆ ðÅ÷ ê³ÜÅì çÅ ðËºÕ ACò» ÃÆÍ Üç ÇÕ AB ðÅÜ ÇÂà îÅîñ¶ Çò¼Ú ÇÂà 寺 Á¼×¶ ÃéÍ ÇìÔÅð, Á»èðÅ, åÅÇîñéÅâ± À°óÆÃÅ, Û¼åÆÃ×ó·, ÕðéÅàÕ, îÔ»ðÅôàð, À°µåð êÌç¶ô, Õ¶ðñÅ, î¼è êÌç¶ô, ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ ÁÅÇç ê¼Ûó¶ ÃîÞ¶ Ü»ç¶ ÃÈì¶ ÇÂà îÅîñ¶ Çò¼Ú ê³ÜÅì 寺 òÆ Á¼×¶ Ãé (ÃÅðäÆ BE)Í AIIA Çò¼Ú Ö¶å î÷çÈð» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ ç¶ Ãì¿è Çò¼Ú Á»èðÅ êÌç¶ô êÇÔñ¶ é§ìð Óå¶ ÃÆ Üç ÇÕ ÇìÔÅð çÈÃð¶ Óå¶ (ÃÅðäÆ B@)Í B@@A Çò¼Ú ÇìÔÅð é¶ ÇÂà îÅîñ¶ Çò¼Ú Á»èðÅ ù êÛÅó Çç¼åÅÍ
ÃÅðäÆ BB Áå¶ BC Çò¼Ú ÷îÆé çÆ îÅñÕÆ Áå¶ òÅÔÆ ÁèÆé ÷îÆé ç¶ ÁÕÅð Áé°ÃÅð 궺Ⱡî÷çÈð» çÆ ò¿â ç¶ Á³Õó¶ Çç¼å¶ ׶ ÔéÍ ÃÅðäÆ BB Áé°ÃÅð AIIC-ID Çò¼Ú AB.I% Áå¶ AIII-B@@@ Çò¼Ú G.B êÌåÆôå 궺Ⱡî÷çÈð êÇðòÅð ì¶÷îÆé¶ Ãé Üç ÇÕ @.D@ ÔËÕà¶Áð å¼Õ çÆ îÅñÕÆ òÅñ¶ 궺Ⱡî÷çÈð êÇðòÅð» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ AIIC-ID Çò¼Ú DD.D% Áå¶ AIII-B@@@ Çò¼Ú EA.@% ÃéÍ
ÃÅðäÆ BC î¹åÅÇìÕ òÅÔÆ Ô¶á ÷îÆé ç¶ ÁÕÅð Áé°ÃÅð AIIC-ID Çò¼Ú CH.G% Áå¶ AIII-B@@@ Çò¼Ú D@.I% ì¶÷îÆé¶ êÇðòÅð ÃéÍ ÇÂà 寺 Ãê¼ôà ÔË ÇÕ ÕÅùéÆ ðÈê Çò¼Ú å» Ö¶å î÷çÈð» Õ¯ñ éÅîÅåð ÷îÆé çÆ îÅñÕÆ ÔË êð À°é·» Çò¼Ú¯º Ç÷ÁÅçÅåð À°Ã ÷îÆé òÅÔ ÃÕä çÆ ÔÅñå Çò¼Ú éÔÄ ÔéÍ Ü» å» ÷îÆé ÔÆ òÅÔÆï¯× éÔÄ ÔË Áå¶ Ü» À°é·» Õ¯ñ Ç¿éÆ Õ° òÆ êÈ¿ÜÆ éÔÄ ÔË ÇÕ À°Ô À°Ã éÅ-îÅåð ÷îÆé ù òÅÔ ìÆ÷ ÃÕäÍ
ÃÅðäÆ BD 寺 Ãê¼ôà ÔË ÇÕ @.@@ 寺 @.@D@ å¼Õ çÆ îÅñÕÆ òÅñ¶ 궺ⱠêÇðòÅð» ÓÚ¯º HB.B êÌåÆôå À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ Õðç¶ ÔéÍ ÇÜé·» çÆ îÅñÕÆ Ô¶á Á½Ãå @.@I ÔËÕà¶Áð ðÕìÅ ÔËÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ @.DA-B.@@ ÔËÕà¶Áð çÆ îÅñÕÆ òÅñ¶ 궺ⱠêÇðòÅð» ÓÚ¯º AF.F% À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ Õðç¶ Ôé ÇÜé·» çÆ îÅñÕÆ Ô¶á Á½Ãå ðÕìÅ A.CI ÔËÕà¶Áð ÔËÍ ÃÅðäÆ BD Áå¶ BI Çò¼Ú ÃÅñ B@@@ Çò¼Ú ܶÕð Õ°¼ñ ÕÅÇîÁ» ç¶ êÌåÆôå òܯº ÕÅôåÕÅð» Áå¶ Ö¶å î÷çÈð» ç¶ êÌåÆôå çÆ å°ñéÅ Õðƶ å» é÷ð ÁŪçÅ ÔË ÇÕ, ÇìÔÅð, Á»èðÅ êÌç¶ô, À°óÆÃÅ, åÅÇîñéÅâ±, ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ, Õ¶ðñÅ, ÁÅÇç ÁÇÜÔ¶ ðÅÜ Ôé, ÇÜé·» Çò¼Ú Ö¶å î÷çÈð» çÆ Ã¿ÇÖÁÅ ÕÅôåÕÅð» 寺 òè¶ð¶ ÔËÍ ÇÂÔ À°Ô ðÅÜ Ôé ÇÜé·» ù íÅðåÆ éð¯çòÅçÆ Ü×ÆðçÅðÆ ç¶ ×ó· î³éç¶ ÔéÍ ÇÂé·» F ðÅÜ» Çò¼Ú ÕÅôåÕÅð» çÆ Á½Ãå ÿÇÖÁÅ BA% ìäçÆ ÔËÍ ÇÜé·» ÇòÚ¯º Õ¶ðñÅ Çò¼Ú ÕÅôåÕÅð îÇÔ÷ G%, ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ Çò¼Ú AI.B%, åÅÇîñéÅâ± Çò¼Ú AH.D% ÇìÔÅð Çò¼Ú BI.C%, À°óÆÃÅ Çò¼Ú BI.C%, Á»èðÅ êÌç¶ô Çò¼Ú BB.E% ÔéÍ êÈð¶ íÅðå Çò¼Ú ÕÅôåÕÅð Õ°¼ñ ÕÅî» òïº ç¶ CA.G% ìäç¶ ÔéÍ ÕÆ ÃÅⶠéð¯çòÅçÆ íÅðå ç¶ Õ°¼ñ ÕÅÇîÁ» çÆ Â¶Ã Ç×äåÆ éÅñ íÅðå Çò¼Ú ÇÕÃÅéÆ (÷ðÂÆ) ÇÂéÕñÅì Õðé׶?
ÃÅðäÆ BF çðÃŪçÆ ÔË ÇÕ íÅðå Çò¼Ú Ö¶åÆ Çò¼Ú ñ¼×Æ ÇÕðå ôÕåÆ AIGB-GC Çò¼Ú GC.I% 寺 ؼà AIII-B@@@ Çò¼Ú EI.H% ðÇÔ ×ÂÆ ÔËÍ ò¼Ö ðÅÜ ç¶ Á³ÕÇóÁ» Óå¶ é÷ð îÅðƶ å» B@@A ÓÚ Õ¶ðñÅ, BB.H% (Ãí 寺 ؼà), ê³ÜÅì Çò¼Ú CH.I%, åÅÇîñéÅâÈ ÓÚ DG.A%, ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ ÓÚ DD.B%, ÕðéÅàÕ EE.G%, ÔÇðÁÅäÅ EA.C%, îÔ»ðÅôàð EE% ÁÅÇç ÁÇÜÔ¶ ðÅÜ Ôé ÇÜé·» Çò¼Ú ÕÅôåÕÅð» çÆ Ç×äåÆ Õ½îÆ Á½Ãå 寺 òÆ Ø¼à ÔËÍ ÃÅðäÆ BG çÅ Çòôñ¶ôä Õðƶ å» ÁÃÄ ç¶Öç¶ Ô» ÇÕ AIII-B@@@ ç½ðÅé Õ°¼ñ íÅðå Çò¼Ú Õ°¼ñ 궺ⱠêÇðòÅð» Çò¼Ú D@.HE% êÇðòÅð ì¶÷îÆé¶ ÔéÍ ê¶ºâ± î÷çÈð êÇðòÅð» ÓÚ¯º EH.HH% ì¶÷îÆé¶ Áå¶ Ö¶å î÷çÈð êÇðòÅð» ÓÚ¯º EG.CC% êÇðòÅð ì¶÷îÆé¶ ÔéÍ
ÃÅðäÆ BH Çò¼Ú òÅÔÆ Ô¶á ÷îÆé ç¶ ÁÕÅð î¹åÅìÕ ò¶Öƶ å» íÅðå ç¶ ê¶ºâ± Ö¶åð Çò¼Ú EH.I@% êÇðòÅð ì¶÷îÆé¶ ÔéÍ
ÃÅðäÆ BG 寺 ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË ÇÕ ÃÅñ AIII-B@@@ Çò¼Ú Á»èðÅ êÌç¶ô Çò¼Ú F@.FC%, ÁÅÃÅî ÓÚ FA.EG%, ÇìÔÅð ÓÚ GA.GE% ÔÇðÁÅäÅ ÓÚ HB%, ê³ÜÅì ÓÚ I@.IG%, åÅÇîñéÅâ± ÓÚ GF.A@%, ê¼ÛîÆ ì¿×Åñ ÓÚ FC.GG%, åÇðê¹ðÅ ÓÚ GA%, À°åð»Úñ ÓÚ FB% Ö¶å î÷çÈð ì¶÷îÆé¶ ÔéÍ
À°÷ðåÆ ÇÕðå ç¶ ÃòÅñ å¶ íÅðåÆ éð¯çòÅçÆÁ» ç¶ Õ°åðÕ
ÒíÅðå çÅ ÖÅÃÅ Áðè Ü×ÆðÈ ÇÕªÓ ÇÕåÅì Çò¼Ú ôÌÆ ÁðÇò¿ç ëðîÅªç¶ Ôé, ÒÒÁÅÇÖðÕÅð, ܶÕð ÇÂæ¶ êÈ¿ÜÆòÅçÆ Ö¶åÆ ÔË å» ÇÂ¼æ¶ ñÅ÷îÆ ÔÆ Õ¯ÂÆ ÃðîŶçÅð Áå¶ ÇÂà çÅ Çòð¯è-ÁÅ÷Åç À°÷ðåÆ î÷çÈð-òÆ Ô¯äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ …ÃðîŶçÅðÆ çÆ Ô¯ºç ñÂÆ ñÅ÷îÆ ÔÆ êÈ¿ÜÆêåÆ Áå¶ ÁÅ÷Åç À°÷ðåÆ î÷çÈð Ô¯ä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ ÁÅ÷Åç À°÷ðåÆ î÷çÈð» 寺 íÅò ÔË ÇÕ ÁÇÜÔÆ ÇÕðå ÇÜ¼æ¶ î÷çÈð Õ¯ñ ÁÅêäÆ ÇÕðå ôÕåÆ å¯º Çìé» Ô¯ð Õ°Þ òÆ éÔÄ ÔË Áå¶ À°Ô ÇÕö òÆ ã¿× éÅñ êËçÅòÅð ç¶ ÃÅèé» ç¶ îÅñÕ éÅñ é±ÇóÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ éÔÄ ÔËÍ êÈ¿ÜÆòÅç çÅ ÇÂ¼Õ îÔ¼åòêÈðé êÇÔ¬ ÔË ÇÕ ÇÕðå ôÕåÆ êËçÅòÅð ç¶ Ã¿ç» éÅñ¯º ñÅ÷îÆ ÔÆ åñÅÕÆ Ô¯ÂÆ Ô¯äÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ ÇîÃÅñ òܯº ܶÕð Õ¯ÂÆ î÷çÈð ÁÅêä¶ ÔÆ Ã¿ç éÅñ Õ¿î À°µêð Ü»çÅ ÔË, å» À°Ô êÈðÆ åð·» ÁÅ÷Åç À°÷ðåÆ î÷çÈð éÔÄ ÔË, ÇÕªÇÕ À°Ô êËçÅòÅð çÅ Õ¯ÂÆ éÅ Õ¯ÂÆ ÃÅèé ð¼ÖçÅ ÔËÍ ÁÅ÷Åç À°÷ðåÆ î÷çÈð çÅ îåñì ÔË ÇÕ À°Ô ÇÕö òÆ ðÈê Çò¼Ú ì¿èÈÁÅ éÔÄ ÔË ÁðæÅå ÇÂÔ êÇðòÅðÕ î÷çÈðÆ éÔÄ Ô¯äÆ ÚÅÔÆçÆ, Õ¿î ç¶ Ø³à¶ íÅò¶º ÇÕ¿é¶ òÆ ¦ì¶ Ô¯ä, ÇéôÇÚå Ô¯ä¶ ÚÅÔÆç¶ Ôé, À°÷ðå çÆ ÁçÅÇÂ×Æ ÇéôÇÚå Ã ç¶ ÁÅèÅð À°µå¶ Ô¯äÆ ÚÅÔÆçÆ ÔË, ÁçÅÇÂ×Æ ÇÜäÃ ç¶ ðÈê Çò¼Ú éÔÄ, ìñÇÕ é×ç ðÕî ç¶ ðÈê Çò¼Ú Ô¯äÆ ÚÅÔÆçÆ ÔË, ò×ËðÅ-ò×ËðÅÍ ÃîÅÇÜÕ êóåÅñ (Õðé òÅñ¶) ù êËçÅòÅð ÇòÚ ð¹¼ÞÆ ÇÕðå ç¶ ÖÅö ù ÃîÞä çÆ ñ¯ó ÔËÍ Ü¶Õð ÇÂÔ êÈðÆ åð·» ÁÅ÷Åç ÔË å» ÇÂà çÅ îåñì ÔË ÇÕ ÇÂÔ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÔËÍ Ü¶Õð ÇÂ¼æ¶ ÇéðíðåÅ çÆ ò¼Ö-ò¼Ö ÞñÕ ÇçÃçÆ ÔË å» ÇÂÔ òÅèÈ Õçð ÇéÚ¯óä ç¶ êÈðò êÈ¿ÜÆòÅçÆ/Áðè Ü×ÆðÈ å½ð çÆ ò¼Ö-ò¼Ö îÅåðÅ ù çðÃŪçÆ ÔËÍ
ÇÂà ñÂÆ ì¶ô¼Õ Ôð¶ ÇÂéÕñÅì éÅñ ÇÕÃÅéÆ çÆ ò¼âÆ Ç×äåÆ êËçÅòÅð ç¶ ÃÅèé» Áå¶ ÷îÆé 寺 ÇòðòÆ Ô¯ ×ÂÆ Ô¯ò¶, íÅò¶º À°÷ðåÆ î÷çÈð» Çò¼Ú òÅèÅ Ô¯ Ç×ÁÅ Ô¯ò¶, ë¶ð òÆ ÇÂÔ ç¶ÖäÅ ìäçÅ ÔË ÇÕ ÕÆ î÷çÈð» çÅ ò¼âÅ ÇÔ¼ÃÅ ñ×ÅåÅð ÁÅ÷Åç À°÷ðåÆ î÷çÈð çÆ ôÕñ ÁõÇåÁÅð ÕðçÅ ÔË Ü» éÔÄ? ÇÂà ñÂÆ Ôð¶Õ ÇÂñÅÕ¶ Çò¼Ú ÔÆ ÇÂÔ ñÅ÷îÆ ÔÆ ç¶ÇÖÁÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË ÇÕ ÕÆ ê¶ºâ± ê̯ñ¶åÅðÆ Áå¶ ê¶ºâ± ì¹ðÜÈÁÅ÷Æ ÇòÚÕÅð Ãê¼ôà ÇéÖ¶óÅ/òð× ò¿â Ô¯ ×ÂÆ ÔË Ü» éÔÄ? íÅðå Çò¼Ú ÇÜ¼æ¶ ÃéÁå Çò¼Ú îÔ¼åòêÈðé ÇòÕÅà éÔÄ Ô¯ÇÂÁÅ å» î÷çÈð» çÅ Çéð¿åð À°ÜÅóÅ, ÇÕÃÅéÆ çÆ Ô¯ð òè ðÔÆ Õ¿×ÅñÆ éÅñ ܹó Õ¶ ÇÕðå ôÕåÆ çÆ òâ¶ðÆ îÅåðÅ ù ÇÜäà Çò¼Ú åìçÆñ Õð ç¶ò¶×ÅÍ åç òÆ ÇÕðå ôÕåÆ çÆ ÇÂÔ ÇòÕðÆ êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅð çÆ ìÜŶ ÃÅèÅðé ÇÜäà êËçÅòÅð çÆ ôÕñ ÔÆ ÁõÇåÁÅð Õð¶×ÆÍ ÇîÃÅñ òܯº, ÇÂ¼Õ çðÇîÁÅéÅ ÇÕÃÅé ÁÅêäÆ êÇðòÅðÕ ÇîÔéå éÅñ, ÁÅêäÆ Ö¶åÆ Ãð×ðîÆ ù é¶êð¶ ÚÅó·é ç¶ ÁÃîð¼æ ÔË Áå¶ ÇÂà åð·» À°Ô ÃÆ÷é Çò¼Ú Çå¿é Ü» ÚÅð î÷çÈð ÇçÔÅóÆ À°µêð ñ×ŪçÅ ÔËÍ Ü¶Õð À°Ã çÆ êËçÅòÅð çÅ ò¼âÅ ÇÔ¼ÃÅ À°Ã ç¶ êÇðòÅð ò¼ñ¯º Öêå Õð ÇñÁÅ Ü»çÅ ÔË, À°Ã ò¼ñ¯º À°÷ðåÆ î÷çÈð» çÆ ÕÆåÆ «¼à éÅñ òÆ À°Ã ù òÅèÈ Õçð ÔÅÃñ éÔÄ Ô¹¿çÆ å» ÇÂÔ ÃÅèÅðé ÇÜäà êËçÅòÅð çÅ ÔÆ ðÈê ÔË, íÅò¶º ÇÕ À°Ã çÆ ÇÜäà կÂÆ òêÅðÕ ëÃñ-ëð÷ Õð ñò¯ ÇÕ ÕêÅÔ ÔÆ Ô¯ò¶Í ÇÂÔ ç¶ÖäÅ ìäçÅ ÔË ÇÕ íÅðå ç¶ ê¶ºâ± Ö¶åð Çò¼Ú ò¶ÚÆ Ü»çÆ ÇÕðå ôÕåÆ çÆ ÇÕ¿éÆ îÅåðÅ ÇÂÔ ðÈê èÅðé ÕðçÆ ÔË, Áå¶ íÅò¶º ÇÕ ÇÂà éÅñ ÇÜäà êËçÅòÅð çÅ êÃÅðÅ Ô¹¿çÅ ÔË, Ø𶬠î³âÆ ëËñçÆ ÔË Áå¶ ÷ðÂÆ Ãì¿è» Çò¼Ú òÆ Õ°Þ åìçÆñÆ ÁŪçÆ ÔË, ñ¶ÇÕé ì¹ÇéÁÅçÆ å½ð Óå¶ ÇÂÔ êÈ¿ÜÆòÅç Ü» 궺ⱠÃðîŶçÅðÆ êËçÅ Õð¶ ì×Ëð ۯචêËîÅé¶ çÆ Ö¶åÆ ç¶ ÇòÕÅà éÅñ ÃèÅðé ÇÜäà êËçÅòÅð çÅ ðÈê ÔÆ ÁõÇåÁÅð ÕðçÆ ÔËÍ ÇÂÃ ç¶ éÅñ ÔÆ ÇÂÔ òÆ Ø¯ÖäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË ÇÕ ÇÕà Լç å¼Õ ìàÅÂÆçÅð ç¶ ðÈê Çò¼Ú ÇÜäà î÷çÈðÆ (ñ¶ìð ÃðÇòÃ) Áå¶ êÇðòÅðÕ ÃÇÔï¯× çÆ ÃÇÔÔ¯ºç ÔË Áå¶ ÇÕò¶º ÇÂÔ íÅðåÆ Ö¶åÆ ÇòÚ À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ ç¶ êÌì¿è ç¶ À°íÅð éÅñ ܹó Õ¶ ÜÅðÆ ðÇÔ¿ç¶ ÔéÍ (ê³éÅ F-G ÷¯ð îÈñ Çò¼Ú)
ÃÅðäÆ BH Çò¼Ú Çç¼å¶ Á³ÕÇóÁ» 寺 Ãê¼ôà ÔË ÇÕ EH.I@% 궺Ⱡî÷çÈð ì¶÷îÆé¶ ÔéÍ Ü篺 ÇÕ CE.I% 궺Ⱡî÷çÈð» Õ¯ñ @.H@ ÔËÕà¶Áð å¼Õ ÷îÆé çÆ îÅñÕÆ ÔËÍ ÇÂé·» å¼æ» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ ÔÆ ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË ÇÕ íÅðå Çò¼Ú ÇÕðå ôÕåÆ ÇÕà Լç å¼Õ ÒÒêËçÅòÅð ç¶ Ã¿ç» å¯º åñÅÕÆÓÓ ÜÅ Ú¹¼ÕÆ ÔËÍ êð ÕÆ ÇÂÔ ñÅ÷îÆ ÔË ÇÜò¶º ÇÕ ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ëðîÅªç¶ Ôé, ÒÒÇÕ ÇÕðå ôÕåÆ êËçÅòÅð ç¶ Ã¿ç» éÅñ¯º ñÅ÷îÆ ÔÆ Çòï¯×Æ Ô¯äÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍÓÓ ÁÅú ç¶Öç¶ Ô» ÇÕ ñËÇéé ç¶ ÇÂà ìÅð¶ ÕÆ ÇòÚÅð Ôé :-
ÒÒܶ ÕÅÇîÁ» Õ¯ñ Õ¯ÂÆ ÷îÆé éÔÄ ÔË-å» êÈ¿ÜÆòÅç ÔË, êÌ¿å± Ü¶ À°Ô ÷îÆé ç¶ îÅñÕ Ôé – å» êÈ¿ÜÆòÅçÆ éÔÄ ÔËÍ ÁÅðÇæÕåÅ çÆ Ãî¹¼ÚÆ ÃîÅÇÜÕ Üæ¶ì¿çÆ ù Á¼Ö¯º êð¯Ö¶ Õðç¶ Ô¯Â¶ Áå¶ ÁÅî å½ð Óå¶ ÜÅä¶ Ü»ç¶ ÇÂà å¼æ ù í¹ñÅªç¶ Ô¯Â¶ ÇÕ ÷îÆé çÆ îÅñÕÆ ÇÂé·» ÷îÆé îÅñÕ» çÆ ÇíÁÅéÕ ×ðÆìÆ ù í¯ðÅ íð òÆ Öåî éÔÄ ÕðçÆ, ܯ ìóÆ ì¶ôðîÆ éÅñ ÁÇÜÔ¶ Ô¯ðé» ÒÒÇÕÃÅéÓÓ íÈîÆ îÅñÕ» ò¼ñ¯º «¼à¶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé, À°é·» é¶ ÁÅêä¶ ÁÅê ù ÇÂà ÁðÅîçÅÇÂÕ ëñÃë¶ ç¶ Ø¶ð¶ Á³çð ÃÆîå Õð ÇñÁÅ ÔËÍ
ÇÂà åð·» ñ×çÅ ÔË ÇÕ À°é·» ù ÇÂà ׼ñ çÅ Ç×ÁÅé éÔÄ ÔË ÇÕ êÈ¿ÜÆòÅç, î¹ÕÅìñåé ÁÅêä¶ éÆò¶º ê¼èð ç¶ ÇòÕÅà À°µêð Ô¹¿ÇçÁ»-ÇÕå¶ òÆ ÕÅÇîÁ» ù ÷îÆé éÅñ¯º êÈðÆ åð·Å¿ ò¼Ö Õð ç¶ä ç¶ ÇÕèð¶ òÆ Ãîð¼æ éÔÄ Ô¯ÇÂÁÅÍ ê¼ÛîÆ ï±ðê ñÂÆ, îÅðÕÃ é¶ ÇÂÔ ÇÃè»å ÃæÅêå ÕÆåÅ ÇÕ ÇÃðë ò¼â¶ êËîÅé¶ çÅ îôÆéÆ À°çï¯× ÔÆ ÕÅî¶ ù ÇÂÕ òÅð ÓÚ ÔÆ Ã¿êåÆÔÆä ìäŪçÅ ÔËÍ ÇÂà ñÂÆ ÇÂÔ Ãê¼ôà ÔË ÇÕ ÇÂÔ ì¶å°ÕÆ çñÆñ, ÇÕ ÇÕª Ü ñ¯Õ ÷îÆé ç¶ îÅñÕ Ôé ÇÂà ñÂÆ ÃÅⶠç¶ô Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅç éÔÄ ÔË, ÇìñÕ°ñ ÇéðÅðæÕ ÔË, ÇÕªÇÕ ÃÅèÅðé ÃÇÔÕÅðåÅ Áå¶ çÃåÕÅðÆ ç¶ ç½ð ÇòÚñ¶ êÈ¿ÜÆòÅç é¶ Õç¶ òÆ ÕÅÇîÁ» ù ÇÕå¶ òÆ ÷îÆé 寺 êÈðÆ åð·» ì¶çÖñ éÔÄ ÕÆåÅ, Áå¶ ÇÂà 寺 òÆ Á¼×¶ ÇÂÔ ÕÇÔä çÆ ÷ðÈðå éÔÄ ÔË ÇÕ ÇÂà ÁèÅð À°µå¶ êÈ¿ÜÆòÅç çÆ ÁäÔ¯ºç çÅ ÇüàÅ éÔÄ Õ¼ã ñËäÆ ÚÅÔÆçÅÍ
ðÈà Çò¼Ú ò¼â¶ êËîÅé¶ ç¶ îôÆéÆ À°çï¯× éÅñ-ÇÜà ã¿× ù ÃÅⶠÀ°çï¯× çÆÁ» ìÔ¹å ÔÆ ÁÇÔî Áå¶ ò¼â-ÁÅÕÅðÆ ôÅÖÅò» ò¼ñ¯º å¶÷Æ éÅñ ÁêäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÔË, ÃÅⶠÜÆòé-ã¿× ç¶ Çòô¶ô ñ¼Ûä» ç¶ ìÅòÜÈç, êÈ¿ÜÆòÅç çÅ À°ÔÆú ñ¼Ûä ܯ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ê¼Ûî Çò¼Ú Ôð ÇÕå¶ ÇçÖÅÂÆ Çç¿çÅ ÔË, ÇÂ¼æ¶ òÆ À°ò¶º ÔÆ ÔË ÇÜò¶º ÇÕ ÇÂÔ ÇÕö òÆ ÃÈðå Çò¼Ú ÕÅî¶ çÅ ÷îÆé éÅñ ì¼Þ¶ Ô¯äÅ ìðçÅôå éÔÄ Õð¶×ÅÍ ÇÂåëÅÕòà çÆî˺åƶò é¶ ÇÂà å¼æ ù ÇéôÚå Á³ÕÇóÁ» çÆ Ãî¼×ðÆ éÅñ ÃÅÇìå ÕÆåÅ ÔËÍ ÇÜà 寺 À°Ã é¶ ÇÂÔ ÇüàÅ Õ¼ÇãÁÅ ÔË (îÅðÕà 寺 ÇìñÕ°ñ Á÷ÅçÅéÅ å½ð Óå¶) ÇÕ îôÆéÆ êËçÅòÅð, ÕÅî¶ ç¶ ÷îÆé éÅñ¯º êÈðÆ åð·» Çòï¯×¶ ÜÅä éÅñ Á๼à ðÈê Çò¼Ú ܹóÆ Ô¯ÂÆ ÔËÍ ÇÂÃ Ö¯Ü é¶ ÇÂÕ òÅð Çëð çðÃÅ Çç¼åÅ ÔË ÇÕ ðÈà ÇÂ¼Õ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ç¶ô ÔË Áå¶ ÇÕ ÇÂ¼æ¶ ÕÅî¶ çÅ ÷îÆé éÅñ ÇðôåÅ Ç¿éÅ Õî÷¯ð Áå¶ éÕñÆ ÔË Áå¶ Ã¿êåÆòÅé ñ¯Õ» (êËö òÅñ¶, ÖðÆççÅð, èéÆ ÇÕÃÅé Áå¶ çÃåÕÅðÆÁ» ç¶ îÅñÕ) ù ÇÂ¿é¶ ôÕåÆôÅñÆ çðÃÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÔË ÇÕ îÇÔÜ ÇÂ¼Õ Ô¯ð åÕéÆÕÆ åð¼ÕÆ ÔÆ ÇÂé·» ÒÒÇÕÃÅé»ÓÓ (ܯ ¦î¶ Ã 寺 ÁÅêäÆ ÇÕðå ôÕåÆ ò¶Ú Õ¶ ÔÆ ×¹÷ÅðÅ Õðç¶ ÁÅ ðÔ¶ Ôé) ù, ÇìñÕ°ñ ÖÅñà Áå¶ Çéð¯ñ î÷çÈð ìäÅÀ°ä ñÂÆ ÕÅëÆ ÔËÍÓÓ
[ñ¯Õ» ç¶ Çî¼åð Õ½ä Ôé? Áå¶ À°Ô ÃîÅÇÜÕ-ÜîÔÈðÆÁ» ÇÖñÅë ÇÕò¶º ñóç¶ Ôé? ê³éÅ-IB-IC (Áé°òÅç-ÃÅâÅ)]
ÒÒÁÖÆð Çò¼Ú, êÈ¿ÜÆòÅçÆ Ö¶åÆ ù ÃÆîå Õðé òÅñÆÁ» ÔÅñå» Çò¼Ú¯º, ÕÅàÃÕÆ òÆ ÇÂà å¼æ ò¼ñ ÇèÁÅé çòŪçÅ ÔË ÇÕ ÕÅÇîÁ» çÆ ÕîÆ-궺ⱠÁìÅçÆ ç¶ êÌòÅà Õð ÜÅä ÕðÕ¶ – ò¼â¶ íÈîÆêåÆÁ» ù ÕÅÇîÁ» ù ÷îÆé ÁñÅà Õðé Áå¶ Û¯àÆ ÇÕÃÅéÆ ù êËçÅ Õðé ñÂÆ îÜìÈð ÕðçÆ ÔË å» Ü¯ íÈîÆêåÆÁ» ñÂÆ ÇÕðå-ôÕåÆ î¹Ô¼ÂÆÁÅ Ô¯ ÃÕ¶Í ÇìñÕ°ñ ÔÆ ì¶÷îÆé¶ Ö¶å-î÷çÈð çÆ Ô¯ºç ç¹ðñ¼å ÔË ÇÕªÇÕ ê¶ºâ± Ö¶åÆ ÁðæÚÅðÅ ÇÂÃ ç¶ ÃÔÆ Áðæ» Çò¼Ú ÇÂÕ êÇðòÅÇðÕ ÁðæÚÅð¶ éÅñ ÔÆ Ü¹ÇóÁÅ Ô¹¿çÅ ÔËÍ Ö¶åÆ Ö¶åð Á³çð À°÷ðåÆ-î÷çÈð» çÆÁ» Ãí¶ ô̶äÆÁ» ÔÆ ÷îÆé çÆÁ» îÅñÕ Ôé Ü» ÷îÆé çÅ À°êï¯× ÕðçÆÁ» ÔéÍ Ü篺 Û¯àÆ êËçÅòÅð ìÔ¹å ò¼âÆ ê¼èð Óå¶ Áñ¯ê Ô¯ Ü»çÆ ÔË, å» ò¼â¶ íÈîÆêåÆ ÇÂé·» Ö¶å î÷çÈð» ù ÷îÆé ò¶Úä Ü» ÚÕ¯å¶ å¶ ç¶ä ðÅÔÄ ÇÂà ù î¹ó ùðÜÆå Õðé çÆ Ü» ÇÂà ù î¹ó åÕóÅ Õðé çÆ Õ¯Çôô Õðç¶ ÔéÍÓÓ (ñËÇéé ÕñËÕàâ òðÕÃ-D ê³éÅ-ACF Áé°òÅç ÃÅâÅ)
ÒÒÇÂÕ Ô¯ð éòÄ ÇÕÃî ÔË ê¶ºâ± ê̯ñ¶åÅðÆÁÅ, ÷îÆé îÅñÕ À°÷ðåÆ î÷çÈð» çÆ ÜîÅåÍ ÇÂà Çò¼Ú ×ðÆì ÇÕÃÅé, êÈðÆ åð·» ì¶÷îÆÇéÁ» Ãî¶å ôÅÇîñ Ôé, êÌ¿å± ðÈÃÆ ê¶ºâ± ê̯ñ¶åÅðÆÁ» çÅ ìÔ¹å ÔÆ Çòô¶ô êÌåÆÇéè ÔË ÷îÆé îÅñÕ Ö¶å-î÷çÈð, ÇçÔÅóÆçÅð î÷çÈð, ÁÕ°ôñ ÕÅîÅ ÇÂîÅðå À°ÃÅðÆ ÓÚ ñ¼Ç×ÁÅ î÷çÈð Áå¶ Ô¯ð ÷îÆé îÅñÕ î÷çÈð ÷îÆé ç¶ ÇÂ¼Õ à¹¼Õó¶ Óå¶ éÅîÅåð Ö¶åÆ, Ö¶åÆ Ü¯ êÈðÆ åð·» ìðìÅçÆ çÆ ÔÅñå Çò¼Ú ÔË (ܯ ÖÅà å½ð Óå¶ ÷îÆé á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä ðÅÔÄ ÇçÖçÅ ÔË)Í ÁÅêäÆ ÇÕðå ôÕåÆ ò¶Úä 寺 Çìé» ÇÜªç¶ ðÇÔä çÆ òÆ ì¶-ìÃÆ (ç¶ÃÆ ÇÕÃÅé» ç¶ ÒÒÀ°çï¯×ÓÓ) ÜÆòé çÅ ì¶Ô¼ç éÆò» ê¼èð (ÿíÅòÆ å½ð å¶ ì¶-÷îÆé¶ î÷çÈð 寺 òÆ éÆò»)-ÁÇÜÔ¶ Ôé ÇÂà òð× ù À°ØÅóé òÅñ¶ ñ¼ÛäÍ ÇÕö ù òÆ ñÅ÷îÆ å½ð Óå¶ Õ°¼ñ ÇÕÃÅé êÇðòÅð» Çò¼Ú¯º (ܯ ÇÕ Õ°¼ñ ÁìÅçÆ çÅ D/A@ Ôé) ÇÂà 궺Ⱡê̯ñ¶åÅðƶ ù Á¼è 寺 ؼà éÔÄ î³éäÅ ÚÅÔÆçÅ íÅò ÃÅð¶ دóÅ-òÔÆä Áå¶ ÇÂÕ Ø¯ó¶ çÆ îÅñÕÆ òÅñ¶ ÇÕÃÅé» çÅ ò¼âÅ ÇÔ¼ÃÅ (Ãê¼ôà ÔË ÇÕ ÇÂÔ î¯àÅ Á³çÅ÷Å ÔÆ ÔË Ü¯ ÇÕ ò¼Ö¯-ò¼Öð¶ ÇÂñÅÇÕÁ» Çò¼Ú ò¼è-ؼà òÆ Ô¯ ÃÕçÅ ÔË)Í À°Ô ÁèÅð ܯ ÃÅù ÇÂÔ ÇòôòÅà Õðé ñÂÆ îÜìÈð Õð Çç¿ç¶ Ôé ÇÕ ÇÕÃÅéÆ çÅ Ç¿éÅ ò¼âÅ ÇԼÊܯ ÇÕ êÇÔñ» ÔÆ ê¶ºâ± ê̯ñ¶åÅðÆÁ» çÆÁ» Ãë» Çò¼Ú ôÅÇîñ ÔË, À°µêð ÇòÕÃå ÕÆå¶ ×¶ ÔéÍ ÇÂæ¶ ÇÂÔ òÆ Ü¯²ó ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË ÇÕ ÃÅⶠÃÅÇÔå Çò¼Ú ÇÂà ÇÃè»åÕ ÇòÚÅð çÆ Üó·-ÃÈÞ (Stereotyped Understanding) òÅð-òÅð ÇçÖÅÂÆ Çç¿çÆ ÔË ÇÕ êÈ¿ÜÆòÅç Á³çð ÁÅ÷Åç Áå¶ ì¶÷îÆé¶ î÷çÈð Ô¯ä¶ ñÅ÷îÆ ÔéÍ ÇÂÔ ÇòÚÅð î¹¼Ö ð¹ÞÅé ÇçÖÅÀ°ä ò¶ñ¶ ÇìñÕ°ñ çð¹Ãå ÔË êÌ¿å± êÈ¿ÜÆòÅç Ö¶åÆìÅóÆ Á³çð Çòô¶ô å½ð Óå¶ ìÔ¹å Ô½ñÆ Ô½ñÆ Áå¶ ò¶Ö¯ ò¼Öð¶ ã¿×» ðÅÔÄ Ø¹ÃçÅ ÔËÍ
궺Ⱡî÷çÈð ù ÷îÆé ÁñÅà ÕðéÆ ÁÕÃð ÔÆ ê¶ºâ± îÅñÕ» ç¶ ÁÅêä¶ ÔÆ ÇÔ¼å» Çò¼Ú Ô¹¿çÆ ÔË Áå¶ ÇÂö ñÂÆ ÷îÆé îÅñÕ ê¶ºâ± î÷çÈð» çÆ ÇÂà ÇÕÃî ù ÃÅð¶ ÔÆ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ç¶ô» Çò¼Ú ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔËÍ ÇÂÔ Ôð ç¶ô Çò¼Ú ò¼Ö¯-ò¼ÖðÆÁ» ôÕñ» ÁõÇåÁÅð ÕðçÆ ÔË : Ç¿×ñ˺â ç¶ ê¶ºâ± î÷çÈð, ëð»Ã Ü» ðÅÂÆé ÃÈÇìÁ» ç¶ æ¹ó ÷îÆé¶ ÇÕÃÅé» òð׶ éÔÄ Áå¶ ÇÂÔ æ¹ó ÷îÆé¶ êðôÆÁ» ç¶ éËÖå òð׶ éÔÄ ÔéÍ ÇÂÔ Ãí ÁÅê¯-ÁÅêä¶ Çòô¶ô Ö¶åÆ-êÌì¿è Áå¶ Ö¶åÆ Ãì¿è» ç¶ Çòô¶ô ÇÂÇåÔÅÃ ç¶ ìÚ¶-Ö¹Ú¶ ÇéôÅé» å¯º î¹Õå éÔĸ
êð ÇÂÔ Ãí Õ°Þ ç¶ ìÅòÜÈç òÆ ÇÂÕ Áðæ ôÅÃåðÆ ÇÂé·» ÃÅÇðÁ» ù ÷ðÅÇÂåÆ êð¯ñ¶åÅðÆÁÅ çÆ ÇÂ¼Õ ÜîÅå òܯº òð×ÆÕðé ÕðçÅ ÔËÍ À°Ã çÅ ÁÅêäÆ ÷îÆé ç¶ à¹¼Õó¶ Óå¶ ÁÇèÕÅð çÅ ÕÅùéÆ ÁèÅð ÇÂà òð×ÆÕðé ñÂÆ ÇìñÕ°ñ ÔÆ Çé×ÈäÅ ÔËÍ Ü¶Õð ÷îÆé çÅ À°Ô êÈðé ðÈê Çò¼Ú îÅñÕ ÔË (æ¹ó-÷îÆé¶ ÇÕÃÅé òܯº) Ü» íÈîÆêåÆ ò¼ñ¯º ÇÂÔ À°Ã ù ÇÃðë ÕÅôå Õðé ñÂÆ Çç¼åÆ ×ÂÆ Ô¯ò¶ ÁÅÖð Ü» ÇÂÔ À°Ã ç¶ Õ¯ñ îÔÅé ðÈÃÆ ÇÕÃÅéÆ ÃîÅÜ ç¶ ÇÂ¼Õ î˺ìð çÆ ÔËÃÆÁå Çò¼Ú Ô¯ò¶-ÇÂà ׼ñ éÅñ À°µÕÅ ÔÆ Õ¯ÂÆ ëðÕ éÔÄ ê˺çÅÍ ç¶ÃÆ ÇÕÃÅé» ù 궺Ⱡê̯ñ¶åÅðÆÁ» çÆ Ãë» ÓÚ ð¼Öä ò¶ñ¶ ÁÃÄ Õ°Þ òÆ éò» éÔÄ ÕÇÔ ðÔ¶Í ÇÂà ôìçÅòñÆ ù ìÔ¹å¶ð¶ ñ¶ÖÕ» ò¼ñ¯º òÅð-òÅð òðÇåÁÅ Ç×ÁÅ ÔË Áå¶ ÇÃðë éð¯çòÅçÆ Áðæ-ôÅÃåðÆ ÔÆ ÇÂà ù ÁÅî å½ð Óå¶ ÇÕÃÅéÆ ÕÇÔä Óå¶ ìÇܼç Ôé, Õ°¼Þ Õ°¼Þ êÈ¿ÜÆòÅç Çòð¯èÆ ÇÜÔÅ Áå¶ À°Ô ÇÂà å¼æ 寺 ÁÅêäÆÁ» Á¼Ö» îÆà ñËºç¶ Ôé ÇÕ ÒÒÇÕÃÅéÆÓÓ ç¶ ò¼â¶ ÇԼö é¶ ÁÅî êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅð ç¶ êÌì¿è Á³çð ÇÂÕ ÖÅà Ü×·Å ìäÅ ñÂÆ ÔË, ÷ðÅÇÂåÆ Áå¶ À°çï¯Ç×Õ À°÷ðåÆ î÷çÈð» òܯºÍ….
ëð»Ã Çò¼Ú AHHA çÆ îðçî-ôîÅðÆ Áé°ÃÅð, ÇÂ¼Õ Õð¯ó Á¼ÃÆ ñ¼Ö ÇòÁÕåÆ, íÅò Õ°¼ñ ÁìÅçÆ ç¶ Á¼è 寺 ÷ðÅ Õ° ؼà, ÁÅêäÆ ð¯÷Æ ð¯àÆ Ö¶åÆìÅóÆ å¯º ÚñÅªç¶ Ôé : ÇÜé·» Çò¼Ú I@ ñ¼Ö ÷îÆé îÅñÕ, E@ ñ¼Ö á¶Õ¶ ìàÅÂÆ å¶ Ö¶åÆ Õðé òÅñ¶, D@ ñ¼Ö ÇçÔÅóÆçÅð î÷çÈð Áå¶ Û¯à¶ îÅñÕ Ü» À°Ô î¹ÜÅÔð¶ ܯ î¹¼Ö-ðÈê Çò¼Ú ÁÅêäÅ ×¹÷ÅðÅ À°÷ðåÆ ÇÕðå ò¶Ú Õ¶ ÔÆ Õðç¶ Ôé…. ÇÂÔ î³ÇéÁÅ Ç×ÁÅ ÔË ÇÕ ëð»Ã Çò¼Ú ؼà¯-ؼà GE êÌåÆôå Ö¶å î÷çÈð» Õ¯ñ ÁÅêäÆ ÷îÆé òÆ ÔËÍÓÓ (ñËÇéé ÕñËÕàâ òðÕà íÅ×-C ê³éÅ AGG-GI Áé°òÅç ÃÅâÅ)
À°µêð Çç¼å¶ ÁðÇò¿ç ç¶ ñ¶Ö ç¶ ÔòÅñ¶ 寺 Ãê¼ôà ÔË ÇÕ íÅðå Çò¼Ú À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ çÅ ÃòÅñ À°Ã òÅÃå¶ ÇÂ¼Õ Ö¹¼ñ·Å ÃòÅñ ÔËÍ À°Ã òÅÃå¶ ÇÂÔ ÃÅðÅ îÅîñÅ Ü»Úä-êóåÅñä òÅñÅ ÔËÍ À°Ã çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ ÒÒíÅðå ÇÜ¼æ¶ ÃéÁå çÅ îÔ¼åòêÈðé ÇòÕÅà éÔÄ Ô¯ÇÂÁÅ ÔË, å» î÷çÈð» çÅ Çéð¿åð À°ÜÅóÅ, ÇÕÃÅéÆ çÆ Ô¯ð òè ðÔÆ Õ¿×ÅñÆ éÅñ ܹó Õ¶ ÇÕðå ôÕåÆ çÆ òâ¶ðÆ îÅåðÅ ù ÇÜäà Çò¼Ú åìçÆñ Õð ç¶ò¶×ÅÍ åç òÆ ÇÕðå ôÕåÆ çÆ ÇÂÔ ÇòÕðÆ êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅð çÆ ìÜŶ ÃèÅðé ÇÜäà êËçÅòÅà çÆ ôÕñ ÔÆ ÁõÇåÁÅð Õð¶×ÆÍ
…. ì¹ÇéÁÅçÆ å½ð Óå¶ ÇÂÔ êÈ¿ÜÆòÅç Ü» 궺ⱠÃðîŶçÅðÆ êËçÅ Õð¶ ì×Ëð ۯචêËîÅé¶ çÆ Ö¶åÆ ç¶ ÇòÕÅà éÅñ ÃèÅðé ÇÜäà êËçÅòÅð çÅ ðÈê ÔÆ ÁõÇåÁÅð ÕðçÆ ÔËÍÓÓ éð¯çòÅçÆ ñ¯ÕòÅçÆ Ô¹¿ç¶ Ôé Òå¶ ñ¯ÕòÅçÆ ðÈê òÅçÆ, å¶ ðÈêòÅçÆ ð¹î»ÃòÅçÆ Ô¹¿ç¶ Ôé, ܯ ÇÕ ÇÃè»å ç¶ Ö¶åð Çò¼Ú ÇÖÁÅñÆ À°âÅðÆÁ» ñÅªç¶ Ôé Áå¶ Áîñ Çò¼Ú ì¶Ô¼ç Çê¼Û»Ô-ÇÖ¼ÚÈ íÈÇîÕÅ ÇéíÅªç¶ ÔéÍ ÇÂÔ å¼æ» 寺 Ã¼Ú Ö¯Üä çÆ ÷ÇÔîå À°áŶ ì×Ëð, Õ¹Þ ÇçîÅ×Æ ØÅóå» éÅñ ÔÆ Õ¿î ÚñÅ ñËºç¶ ÔéÍ ÃÌÆ ÁðÇò¿ç é¶ éÅ å» ÇÂÔ ç¼ÇÃÁÅ ÔË ÇÕ î÷çÈð» ç¶ Çéð¿åð À°ÜÅó¶ çÆ òÜ·Å ÕÆ ÔË Áå¶ éÅ ÔÆ ÇÂà ׼ñ À°µêð ÔÆ Õ¯ÂÆ ð½ôéÆ êÅÂÆ ÔË ÇÕ Ü¶Õð íÅðå Çò¼Ú ÃéÁå çÅ îÔ¼åòêÈðé ÇòÕÅà éÔÄ Ô¯ÇÂÁÅ Áå¶ éÔÄ Ô¯ ÇðÔÅ Áå¶ ÇÂÔ ÇòÕÅà ֶåÆ Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÇòÕÅà ù Ô¹ñÅðÅ éÔÄ ç¶ ÇðÔÅ å» ÇÕÃÅéÆ ç¶ Õ¿×ÅñÆÕðé çÆ òÜ·Å ÕÆ ÔË Áå¶ ÇÂÔ îéØó·å éåÆÜÅ Õ¼ÇãÁÅ ÔË ÇÕ ÇÂ毺 ÇÕðå ôÕåÆ çÆ ÇòÕðÆ êÈ¿ÜÆòÅç Ü» 궺ⱠÃðîŶçÅðÆ êËçÅ Õð¶ ì×Ëð ۯචêËîÅé¶ çÆ Ö¶åÆ ç¶ ÇòÕÅà éÅñ ÃèÅðé ÇÜäà êËçÅòÅð çÅ ðÈê ÔÆ èÅðçÆ ÔËÍ íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú êÈ¿ÜÆ ÇéðîÅä Áå¶ À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ Ãì¿èÆ À°µêð Çç¼å¶ Á³ÕÇóÁ» 寺 Ãê¼ôà ÔË ÇÕ ÃÌÆ ÁðÇò¿ç çÅ ÇÂÔ éåÆÜÅ íÅðå çÆÁ» ÷îÆéÆ ÔÕÆÕå» éÅñ À°µÕÅ ÔÆ ì¶î¶ñ ÔËÍ
ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ÇñÖç¶ Ôé ÇÕ, ÒÒÇÂÔ òÆ Ø¯ÖäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË ÇÕ ÇÕà Լç å¼Õ ìàÅÂÆçÅðÆ ç¶ ðÈê Çò¼Ú ñ¶ìð ÃðÇòà Áå¶ êÇðòÅðÕ ÃÇÔï¯× çÆ ÃÇÔÔ¯ºç ÔË Áå¶ ÇÕò¶º ÇÂÔ íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ ç¶ êÌì¿è ç¶ éÅñ ܹó Õ¶ ÜÅðÆ ðÇÔ¿ç¶ ÔéÍÓÓ íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú êËçÅòÅðÆ Ãì¿è» çÆ êóåÅñ ñÂÆ ÁðÇò¿ç ò¼ñ¯º Ç×äŶ ׶ Ô¯ð ÃÅð¶ ëËÕàð» çÆ åð·», ÇÂÔ (À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ çÅ ÃòÅñ) òÆ Áܶ دÖä-êóåÅñä òÅñÅ ÇÂÕ Ö¹¼ñ·Å ÃòÅñ ÔËÍ êð ÃÅâÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ Ü¶Õð ñ¶ìð ÃðÇòà ÇÜÔ¶ òðåÅÇðÁ» çÆ À°÷ðåÆ î÷çÈðÆ ç¶ êÌì¿è ç¶ éÅñ ÃÇÔÔ¯ºç ìðÕðÅð ðÇÔ¿çÆ ÔË å» òÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅðÆ Ãì¿è Ô¯ ÃÕç¶ ÔéÍ ÇÂà ìÅð¶ ñËÇéé ÇñÖç¶ Ôé…
ÒÒçÈܶ éåÆܶ çÆ ÇòÁÅÇÖÁÅ Õðé ñÂÆ ÃÅù, ÷ðÈð ÔÆ íÈîÆêåÆ Áå¶ ÇÕÃÅéÆ Ö¶åÆ çÆ Áñ¼×-Áñ¼× êóåÅñ ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ Ü篺 ÇÂ¼Õ íÈîÆêåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ùèð¶ ԯ¶ Á½÷Åð Ü» îôÆé çÅ ÇÂÃå¶îÅñ ÕðçÅ ÔË, À°Ô ÇÕÃÅé ç¶ Ã¿ç» ù (ܯ Ô¹ä À°Ã ñÂÆ Õ¿î ÕðçÅ ÔË) ÁÅêä¶ Ã¿ç» éÅñ ìçñ Çç¿çÅ ÔË, éåÆܶ òܯº À°Ô ñ¶ìð ÃðÇòà 寺 Ö¶åÆ ç¶ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ã¿× ò¼ñ òèçÅ ÔËÍ Ö¶åÆ îôÆéðÆ ç¶ ÇòÃåÅð çÅ íÅò ÔË, êÈ¿ÜÆòÅç Լ毺 ñ¶ìð ÃðÇòà çÅ ÖÅåîÅÍ ÁÃñ Çò¼Ú ÇÂÔ Ã¿íò ÔË ÇÕ ÁÇÜÔÆÁ» ÔÅñå» ÇåÁÅð Ô¯ä ÇÕ ÇÕðŶ Óå¶ ÷îÆé ñÂÆ, ÕàÅÂÆ îôÆé, æðËôð å¶ Õ¿î ÇçÔÅóÆ ç¶ ðÈê Çò¼Ú ñ¶ìð ÃðÇòà ÕÆåÆ Ü»çÆ Ô¯ò¶, êð ÇÂÔ çÈÃðÆ åð·» çÆ ñ¶ìð ÃðÇòà ԯò¶×Æ, ñ¶ìð ÃðÇòà ܯ ÇÕÃÅé ù ÇçÔÅóÆ î÷çÈð Çò¼Ú ìçñ Çç¿çÆ ÔË, ÁÇÜÔÆÁ» ÒÛ¯à»Ó éåÆÜåé, ÇÃðë ¶à Çéïî ù ÔÆ ÃÅìå ÕðçÆÁ» Ôé ÇÕ Çé¼ÜÆ íÈîÆêåÆÁ» çÆÁ» ÷îÆé» À°µêð ùèð¶ ԯ¶ Ã¿ç» ç¶ ÇÂÃå¶îÅñ çÅ îåñì ì¿èÈÁÅ (éð¯çÇéÕ» çÆ ôìçÅòñÆ Çò¼Ú ÒÁÅ÷ÅçÓ) ÇÕÃî ù À°÷ðåÆ î÷çÈð Çò¼Ú ìçñ ç¶äÅ ÔË-ÇìñÕ°ñ À°Ã¶ åð·» ÇÜò¶º À°Ã ÖðÆççÅð ç¹ÁÅðŠܯ Øð Çò¼Ú Õ¿î Õðé ù Çç¿çÅ ÔË, À°Ã ç¶ (çÃåÕÅð ç¶ ñ¶ÖÕ) ÁÅêä¶ êËçÅòÅð ç¶ Ã¿ç ÔÇæÁÅ ñ¶ ÜÅä çÅ îåñì, ì¿èÈÁÅ ÒçÃåÕÅðÓ ù À°÷ðåÆ î÷çÈð Çò¼Ú ìçñ ç¶äÅ Ô¹¿çÅ ÔËÍÓÓ
(ÕñËÕàâ òðÕà íÅ× C ê³éÅ BB@-C@, Áé°òÅç ÃÅâÅ)
ÇÂà åð·» êÈ¿ÜÆòÅç Ü篺 ñ¶ìð ÃðÇòà ܻ çÃåÕÅðÆ ÇÜÔÆÁ» ê¹ðÅäÆÁ» ìäåð»/òðåÅÇðÁ» ù ÁÅòç¶ ÁèÆé Õð ñ˺çÅ ÔË å» À°Ã çÅ ðÈê ì¶ô¼Õ ìðÕðÅð ðÇÔ¿çÅ ÔË êð À°Ã çÅ å¼å ìçñ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÂö ñÂÆ ÁÃÄ À°µêð ÇñÇÖÁÅ ÔË éð¯çòÅçÆ ðÈêòÅçÆ Ô¹¿ç¶ ÔéÍ À°Ô ðÈê 寺 ÔÆ éåÆܶ Õ¼ã ñËºç¶ Ôé òðåÅð¶ ç¶ å¼å å¼Õ éÔÄ êÔ¹¿Úç¶, À°Ô Ãå¼ÔÆ ïæÅðæ ù ÔÆ Ãí Õ°Þ ÃîÞ ñËºç¶ Ôé å¶ ÃåÔ ù Çò¿é· Õ¶ ÿðÚéÅ×å ïæÅðæ å¼Õ êÔ¹¿Úä çÆ ê¼èåÆ éÔÄ ÁêäŪç¶Í ÇÂà åð·» éç¯ðòÅçÆ çò¿çòÅçÆ í½ÇåÕòÅçÆ Ã¿ÃÅð é÷ðƶ ðÅÔÄ éÔÄ Ãׯº ÁÇèÁÅåîòÅçÆ ÇòÚÅðòÅçÆ Ã¿ÃÅð é÷ðƶ çÆ ÁËéÕ ðÅÔÄ ç¹éÆÁÅ ù ç¶Öç¶ ÔéÍ ÇÂà ñÂÆ é÷ð ç¶ ÇÂà àÆð ÕÅðé í½ÇåÕ Ü×å À°é·» ù À°Ô¯ ÇÜÔÅ éÔÄ ÇçÖÅÂÆ Çç¿çÅ ÇÜÔ¯ ÇÜÔÅ À°Ô ÔËÍ
(iii) Ø𶬠î³âÆ ç¶ ÇòÃåÅð Ãì¿è Õ°Þ Ô¯ð Á³Õó¶
ÃÅðäÆ-CA
ÁéÅÜ» Áå¶ çÅñ» çÆ ô¹¼è À°êñíçåÅ
ÃÅñ ÁìÅçÆ êÌåÆ ÇòÁÕåÆ ð¯÷ÅéÅ ×ðÅî» Çò¼Ú
(ñ¼Ö» ÓÚ) ô¹¼è À°êñìèåÅ
ÁéÅÜ çÅñ» Õ°¼ñ
AIEA CFCB CCD.B F@.G CID.I
AIFA DDBD CII.G FI.@ DFH.G
AIGA EEAC DAG.F EA.B DFH.G
AIHA FHHE DAG.C CG.E DED.H
AIEA Çò¼Ú CID.I% 寺 ò¼è Õ¶ AIIA Çò¼Ú EAA.@ ×ðÅî Ô¯ ×ÂÆÍ
ÃÅðäÆ CB
Çå¿é î¯ÔðÆ ðÅÜ» Çò¼Ú êÌåÆ ÇòÁÕåÆ/îÔÆéÅ ÖðÚ çÅ êËàðé
(ð¹ê¶ ÇòÚ)
궺âÈ ôÇÔðÆ
Õ¶ðñÅ IHA AC@@
ê³ÜÅì HHF ABE@
ÔÇðÁÅäÅ GHA AADA
ÃÌ¯å – ÇÂÕéÅÇîÕ àÅÂÆî÷ D ÁêÌËñ B@@E
ÃÅðäÆ-CC
ÖêåÕÅðÆ ÖðÚ¶ (ð¹ê¶ ÇòÚ)
Õ°¼ñ íÅðå
ñóÆ ÃîÈÔ AIFC- AIGD- AIGG- AIHC AIHG- AIIC- AIII-
AIFE AIGE AIGH AIHH AIID B@@@
A B C D E F G H I
ò¼Ö-ò¼Ö òÃå» À°µêð
ÃÅñÅéÅ êÇðòÅðÕ ÖðÚ
(À) 궺Ⱡî÷çÈð êÇðòÅð
A. í¯Üé GGA AIGA B@DH CDBE DFGD HACE ADBAH
(GC.C) (GH.D) (FG.G) (FH.B) (FF.B) (FE.C) (FA.D)
B. Õ¼êó¶, ÇìÃåð GB A@E BDA CFE DCI FBB AGEA
Áå¶ Ü¹¼åÆÁ» (F.H) (D.B) (H.@) (G.C) (F.B) (E.@) (G.F)
C. ìÅñä Áå¶ GI AFH BAG D@C F@D A@@F AHFH
ð½ôéÆ (G.E) (F.G) (G.B) (H.@) (H.F) (H.A) (H.A)
D. éô¶ DB GH AAB AIA BIC DID HCH
(D.A) (C.A) (C.G) (C.H) (D.B) (D.@) (C.F)
E. Øð çÅ ÇÕðÅÇÂÁÅ ¸ B ¸ ¸ DE CC GI
¸ (@.A) ¸ ¸ (@.B) (@.C) (@.C)
F. öòÅò» Áå¶ ë¹àÕñ HG AI@ D@E FD@ A@C@ BAEH DCIH
ÖðÚ (H.C) (G.E) (AC.D) (AB.G) (AD.F) (AG.C) (AI.@)
G. Õ°¼ñ ÖêåÕÅðÆ A@EA BEAD C@BC E@BD G@EE ABDDH BCAEB
ÖðÚ (A@@.@) (A@@.@) (A@@.@) (A@@.) (A@@.@) (A@@.) (A@@.@)
(Á) Ö¶å î÷çÈð êÇðòÅð
A. í¯Üé GF@ AIBF AIDD CBIE DDHC GGHH ACFFH
(GC.I) (GH.H) (FH.F) (FH.G) (FG.A) (FF.C) (FB.D)
B. Õ¼êó¶, ÇìÃåð FI II BAE CDG D@B EGH AFFG
Áå¶ Ü¹¼åÆÁ» (F.G) (D.A) (G.F) (G.B) (F.@) (D.I) (G.F)
C. ìÅñä Áå¶ ð½ôéÆ GH AFD B@F CIB EI@ IGF AGHC
(G.F) (F.G) (G.C) (H.B) (H.H) (H.C) (H.A)
D. éô¶ DA GD A@E AGI BGD DFA GH@
(D.@) (C.A) (C.G) (C.G) (D.A) (C.I) (C.F)
E. Øð çÅ ÇÕðÅÇÂÁÅ ¸ A ¸ ¸ G AE CD
¸ (@.@) ¸ ¸ (@.A) (@.A) (@.A)
F. öòÅò» Áå¶ H@ AGI CFC EHG IBE AIDA CIHF
ë¹àÕñ ÖðÚ (G.H) (G.C) (AB.H) (AB.B) (AC.I) (AF.E) (AH.B)
G. Õ°¼ñ ÖêåÕÅðÆ A@BH BDDC BHCC DH@@ FFHA AAGEI BAIAH
ÖðÚ (A@@.@) (A@@.@) (A@@.@) (A@@.@) (A@@.@) (A@@.@) (A@@.@)
ÃÌ¯å – NSSO 55th Round AIII-B@@@
(B) À°åêÅçÕåÅ ç¶ ð¹ÞÅé
íÅðå Çò¼Ú ÁéÅÜ çÅ À°åêÅçé AIE@-EA Çò¼Ú E@.H ÇîñÆÁé àé 寺 ò¼è Õ¶ AIII-B@@@ Çò¼Ú B@H.HG ÇîñÆÁé àé Ô¯ Ç×ÁÅ Áå¶ ÇÂà Ã ç½ðÅé À°åêÅçÕåÅ Çò¼Ú EBB ÇÕ. ×./ ÔËÕà¶Áð 寺 ò¼è Õ¶ AFIG ÇÕ.×/ÔËÕà¶Áð Ô¯ ×ÂÆ (Hindu Servey of Indian Agriculture 2002)
ÃÅðäÆ-CD
êËçÅòÅð Çò¼Ú òÅèÅ î¹¼Ö ëÃñ»
(Ô÷Åð àé Áå¶ êÌåÆôå)
ëÃñ AIE@-EA AIF@-FA E@-E@ Áå¶ AIGC-GD F@-FA Áå¶ AIGH-GI GC-GD Áå¶ E@-E@ Áå¶
F@-FA 猦 GC-GD GH-GI GH-GI
çðÇîÁÅé çðÇîÁÅé çðÇîÁÅé çðÇîÁÅé
% òÅèÅ % òÅèÅ % òÅèÅ % òÅèÅ
Õ°¼ñ ÁéÅÜA E@,HBE HB@AH FA.D A,@D,FFE BG.F A,CA,CG@ BE.E AEH.E
E î¹¼Ö å¶ñÆ ìÆÜB E,AEH FIHB CE.C H,EED BF.H I,EEC G.I HE.B
ÕêÅÔÆ (Ǧà)C C,@DD E,F@D HD.A F,C@I AB.@F G,IBG BE.F AF@.D
ÜÈàD C,C@I D,ACD BD.I F,BB@ E@.D F,DED C@.H IE.@
ÚÅÔE BGE CBA AF.G DGB DG.@ EGA BA.@ A@G.F
ÕÅëÆ BE DC GB.@ HF A@@.@@ AA@ BH.@ CD@.@
ðìó AD BE GH.F ABE D@@.@ ACE H.@ HFD.C
׿éÅ EG,@EA A,A@,@@A IB.H A,D@,H@E BH.@ A,EF,DE@ AA.A AGD.B
å¿ìÅÕ± BFA C@G AG.F DFB E@.E DEA (-)B.D GB.H
ÁŬ A,FF@ B,GAI FC.H D,HFA GH.H A@,ABE A@H.C E@I.IÁëÆî @.F @.I E@.@ A.A BB.B A.H FC.F B@@.@
éÅðÆÁñ C,EHB D,FCI BI.E E,HEA BF.A E,DGA (-) F.E EB.B
(ÇîñÆÁé é¼à)
(A) Õ°¼ñ ÁéÅÜ Çò¼Ú ÚÅòñ, ÜòÅð, ìÅÜðÅ, î¼ÕÆ, ÕäÕ, Û¯ñ¶, Úð·Æ, î¯àÅ ÁéÅÜ, ܽº, ÁðÔð Áå¶ Ô¯ð çÅñ» ôÅÇîñ ÔéÍ
(B) ê³Ü êÌî¹¼Ö å¶ñÆ ìÆÜ Ôé – îÈ¿×ëñÆ, Çåñ, Ã𷯺, ÁñÃÆ Áå¶ Áð¿âÆÍ
(C) êÌåÆ ×¿ã AG@ ÇÕ. ×ÌÅ.ç¶ ÇÔÃÅì éÅñ A@@@ ׿㻠Çò¼ÚÍ
(D) êÌåÆ ×¿ã AH@ ÇÕ. ×ÌÅ. ç¶ ÇÔÃÅì éÅñ A@@@ ׿㻠Çò¼ÚÍ
(E) Õ¦âð ÃÅñ éÅñ Ãì¿ÇèåÍ
(ÃÌ¯å – Basic Statistics relating to Indian Economy 1950-51, 寺 AIGH-GI, ê³éÅ BI-C@)
ÃÅðä-CE
À°åêÅçÕåÅ – î¹¼Ö ëÃñ» ç¶ ÞÅó òܯº (ÇÕñ¯×ÌÅî ÔËÕà¶Áð)
ÇÜäà ÃîÈÔ/ AIE@-EA AIF@-FA AIG@-GA AIH@-HA AII@-IA AIII-@@
ÇÜäÃ
Õ°¼ñ ÁéÅÜ EBB GA@ HGB A@BC ACH@ AFIG
Ú½ñ FFH A@AC AABC ACCF AGD@
ÕäÕ FFC HEA AC@G AFC@ BBHA
çÅñ» DDA ECI EBD DGC EGH
ÜòÅð CEC ECC DFF FF@ HAD
ìÅÜðÅ BHH BHF FBB DEH FEH
î¼ÕÆ EDG IBF ABGI AAEI AEAH
å¶ñ ìÆÜ DHA E@G EGI ECB GGA
îÈ¿×ëñÆ GGE GDE HCD GCF I@D
åÅðÅîÆðÅ å¶ Ã𷯺 CFH DFG EID EF@ I@D
׿éÅ (àéêÌåÆ ÔËÕà¶Áð) CC DF DH EH FE
êñ»à¶ôé»
ÚÅÔ IGA AAHB AAHB ADIA AG@G
ÕÅëÆ BIH DDH N.A. FBD N.A.
ðìó CDB CED FEC GHH A@GF
ÁŬ (àé/ÔËÕà¶Áð) G G A@ AC AF
ÕêÅÔ HH ABE A@F AEB BBE
êàÃé A@DC AAHC AAHF ABDE AHCC
ÃÌ¯å – ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä AIIB-IC, Hindu Survey of Indian Agricultur 2002.
ÃÅðäÆ-CG
òÅèÅ çð (%)
ÃÅñ Ö¶åÆ ÃéÁå öòÅò» Õ°¼ñ Ø𶬠êËçÅòÅð
AIHG-HH -A.@ G.@ ¸ C.H
AIHH-HI AE.D H.F ¸ A@.E
AII@-IA D.F G.D ¸ E.F
AIIE-IF -@.C AB.C ¸ G.C
AIIF-IG I.F G.A G.B G.H
AIIG-IH -B.D D.C I.H D.H
AIIH-II F.B C.G H.D F.E
AIII-@@ @.C D.H A@.A F.A
B@@@-@A -@.A F.E E.E D.D
B@@A-@B F.E C.D F.H E.H
B@@B-@C -E.B F.D G.A D.@
B@@C-@D I.A F.E H.D H.A
Ã̯å - ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä B@@C-@D
ÃÅðäÆ-CF
ÃËÕàð Áé°ÃÅð Õ°¼ñ Ø𶬠êËçÅòÅð çÆ Çîôðå òÅèÅ çð (ëËÕàð ñÅÃà Óå¶)
(AIIC-ID çÆÁ» ÕÆîå» Óå¶)
ÁðÃÅ êÌÅÇÂîðÆ Ö¶åð ÃËÕ¿âðÆ Ö¶åð öòÅ Ö¶åð Õ°¼ñ (Õ°¼ñ ÁðæÚÅðÅ)
AIHA-HB 寺 AIIA-IB C.CG F.IE F.II E.EH
AIIA-IB 寺 B@@C-@D B.HE F.CE H.@E F.@I
ÃÌ¯å – Alternative Economic Survey B@@C-B@@D
ÃÅðäÆ-CH
B@@C Çò¼Ú Ú¯äò¶º ç¶ô» Çò¼Ú î¹¼Ö ëÃñ» çÅ å°ñéÅåîÕ ÞÅó
ÇÕñ¯×ÌÅî/ÔËÕà¶Áð
ç¶ô Þ¯éÅ ÕäÕ î¼ÕÆ îÈ¿×ëñÆ ×¿éÅ
íÅðå C@@@.C BFAG.A BAAD.C ICG.E FBHEI.B
ÚÆé F@GD.A CI@F.E DHED.D BFBC.G FIEEE.G
ÁÅÃàz¶ñÆÁÅ A@BHI.E
AIII.@ EBFF.G AFHA.H HEACD.H
ÕËé¶âÅ ¸ BBE@.@ GHAI.C ¸ ¸
ÁîðÆÕÅ GDDH.B BIGC.H HIBC.F CED@.D GEEAE.A
Ç¿â¯é¶ôÆÁÅ DECG.E ¸ CBEB.B BFAF.C GCADB.I
æÅÂÆñ˺â BDED.E FAE.D CIAC.@ AEAG.B FFCII.G
êÅÇÕÃåÅé C@ED.H BCH@.B ADEG.A A@F@.@ DGICC.E
ìÌÅ÷Æñ CBCH.A BCGA.B ¸ B@HB GBBHI.E
ç¼ÖäÆ ÁëðÆÕÅ BBHE.G D@C@.B ¸ BC@H.E F@HFI.F
ÿÃÅð Á½Ãå CHCG.D BFFE.@ DDGA.G ACDG.E FEBIB.F
Ã̯å - FAO Detabase ‘FAOSTAT’ (July 2004)
ÃÅðäÆ-CI
î¹¼Ö ëÃñ» çÆ êËçÅòÅð (ÇîñÆÁé àé» ÓÚ)
×ð¹¼ê/ÇÜäà AIE@- AIF@- AIG@- AIH@- AII@- AIII- B@@@- B@@A- B@@B-
AIEA AIFA AIGA AIHA AIIA B@@@ B@@A B@@B B@@C
Õ°¼ñ ÁéÅÜ E@.H HB.@ A@H.D ABI.F AGF.D B@I.H AIF.H BAB.I AGD.B
Ú½ñ B@.F CD.F DB.B EC.F GD.C HI.G HE.@ IC.C GB.G
ÕäÕ F.E AA.@ BC.H CF.C EE.A GF.D FI.G GB.H FE.A
ÜòÅð E.E I.H H.A A@.D AA.G
ìÅÜðÅ B.F C.C H.@ E.C F.I
î¼ÕÆ A.G D.A G.E G.@ I.@
å¶ñ ìÆÜ E.B G.@ I.F I.D AH.F
îÈ¿×ëñÆ C.E D.H F.A E.@ G.E
å¯ðÆÁ» å¶ Ã𷯺 @.H A.D B.@ B.C E.B
׿éÅ EG.A AA@.@ ABF.@ AED.B BDA.@
êñ»à¶é»
ÚÅÔ @.C @.C @.D @.F @.G
Õ½ëÆ ¸ ¸ @.A @.A @.C
ðìó ¸ ¸ @.A @.B @.B
ÁŬ A.G B.G D.H I.G AE.B
ÕêÅÔ C.@ E.F D.H G.@ I.H
êàÃé C.C D.A D.I F.E G.I
(ÃÌ¯å – ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä AIIB-IC B@@D-@E)
Ö¶åÆ Çò¼Ú À°åêÅçÕå» ç¶ ð¹ÞÅé Ãì¿èÆ íÅðåÆ éð¯çòÅçÆÁ» ç¶ Áò¼ñ¶ ÇÃè»å
ÒíÅðå çÅ ÖÅÃÅ Áðè Ü×ÆðÈ ÇÕªÓ éÅîÕ ê¹ÃåÕ Çò¼Ú ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ÇñÖç¶ Ôé, ÒÒêÈ¿ÜÆòÅç çÅ ÇÂÔ ÁÅî Çéïî ÔË ÇÕ î¹ÕÅìñ¶ çÆ î³âÆ Çò¼Ú ÇÜªç¶ ðÇÔä ñÂÆ À°åêÅçÕåÅ ñÅ÷îÆ ÔÆ ñ×ÅåÅð ÇòÕÇÃå Ô¹¿çÆ ðÇÔäÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ Ôð¶ ÇÂéÕñÅì ç¶ ô¹ðÈÁÅåÆ ç½ð Çò¼Ú, Ö¶åÆ Á³çð À°åêÅçÕåÅ Çò¼Ú ÇéôÇÚå å½ð Óå¶ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆÍ ñ¶ÇÕé À°Ã 寺 ìÅÁç AIH@ÇòÁ» ç¶ Á¼è Çò¼Ú ÔÆ, ÇÂÔ ÇòÕÅà çð ì¹ðÆ åð·» Øà ×ÂÆ ÔËÍ òÅåÅòðä çÆ åìÅÔÆ Áå¶ Ö¶åÆ Çò¼Ú ÃðÕÅðÆ Çéò¶ô Çò¼Ú Ç×ðÅòà, ÖÅà ÕðÕ¶ I@ÇòÁ» Áå¶ À°Ã 寺 î×ð¯º, é¶ À°åêÅçÕåÅ Çò¼Ú îÔ¼åòêÈðé ÕîÄ ÇñÁ»çÆ ÔËÍ ÇÕà Լç å¼Õ ÇÂÔ À°åêÅçÕåÅ ØàÆ ÔË, çÅ Çòôñ¶ôä ÕðéÅ Áå¶ êÈ¿ÜÆ Ã¿×ÌÇÔ À°µêð ÇÂÃ ç¶ êÌíÅò ù ܯÖäÅ Ô¯ò¶×ÅÍ íÅðå òð×ÆÁ» Ö¶åÆ ÁÅðÇæÕåÅò» Çò¼Ú ÇÂÔ ÕîÆ î¹¼Ö å½ð Óå¶ ÃÅîðÅÜòÅç ç¶ êÌíÅò ÃçÕÅ Ô¯ÂÆ ÔËÍ
ÇÂò¶º ÔÆ, ñÅ×å» Áå¶ êËçÅòÅð çÆÁ» ÕÆîå» çðÇîÁÅé ÁËéÅ Ç÷ÁÅçÅ øðÕ ÇÕª ÔË? ÇÂÃ ç¶ ç¯ ÕÅðé Ôé : êÇÔñÅ, Ö¶åÆ ñÅ×å» çÆÁ» ÕÆîå» À°µÚÆÁ» ð¼ÖÆÁ» Ü»çÆÁ» Ôé, å» ÇÕ ìÔ¹Õ½îÆ Õ¿êéÆÁ» Áå¶ çñÅñ ò¼âÆ ÃðîŶçÅðÆ ù ÇòôÅñ î¹éÅø¶ êÌçÅé ÕÆå¶ ÜÅä, ÇÜÔóÆÁ» ÇÕ ÖÅç», ÕÆó¶îÅð çòÅÂÆÁ», àðËÕàð, ê³êÃ˵à ÁÅÇç ìäŪçÆÁ» Ôé, Ü篺 ÇÕ Ö¶åÆ êËçÅòÅð çÆÁ» ÕÆîå» éÆòÆÁ» ð¼ÖÆÁ» Ü»çÆÁ» Ôé å» ÇÕ ÃéÁå Áå¶ ÃÅîðÅÜÆÁ» ñÂÆ ÃÃåÅ Õ¼ÚÅ îÅñ î¹Ô¼ÂÆÁÅ ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶Í çÈÜÅ, íÅò¶º êËçÅòÅð çÆÁ» ÁÅè¹ÇéÕ åÕéÆÕ» ÁêäÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ôé, ñ¶ÇÕé ñ¯óÄç¶ ÁÅèÅð ã»Ú¶ çÅ ÇòÕÅà éÔÄ Ô¯ ÇðÔÅ, ÇÜà éÅñ Ö¶åÆ êËçÅòÅð î½éÃÈé À°µêð Çéðíð ìäÆ Ô¯ÂÆ ÔËÍ ÇÂö åð·» ÇÕÃÅéÆ çÅ Õî÷¯ð êÈ¿ÜÆ ÁÅèÅð, Ö¶åÆ ñÅ×å» çÆ ×Ëð ÇòÇ×ÁÅéÕ òð寺 Çò¼Ú òÅèÅ ÕðçÅ ÔË, ÇÜà éÅñ ÞÅó Çò¼Ú Ô¯ð Ç×ðÅòà ÁŪçÆ ÔËÍ ÇÂé·» ÃÅð¶ ëËÕàð» ÃçÕÅ, úéÅ ÞÅó éÔÄ ÇéÕñçÅ, ÇÜ¿éÆ ÇÕ ò¼è ÞÅó òÅñ¶ ìÆÜ» çÆ Ãîð¼æÅ ÔËÍ ÃðÕÅð ò¼ñ¯º, î³âÆ Çò¼Ú ÇÜäà çÆ ÕÆîå éÆòÄ ð¼ÖÆ Ü»çÆ ÔË, ÇÕªÇÕ ÃðÕÅð ÃÅîðÅÜÆÁ» Áå¶ çñÅñ ÃðîŶçÅðÆ ç¶ ê¼Ö Çò¼Ú í¹×åçÆ ÔËÍ ÇÂé·» ÕÅðé» ÕðÕ¶, ëÃñ» çÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú ñ×ÅåÅð À°åðÅÁ Þ²óÅÁ ìä¶ Ô¯Â¶ Ôé, íÅò¶º ÇÕ ÁÅî ÚóÅÁ çÅ ð¹ÞÅé ÔËÍÓÓ (ê³éÅ G-H)
ÁðÇò¿ç çÆ åð·» ÔÆ íÅðå ç¶ ò¼Ö-ò¼Ö ò¿é×ÆÁ» ç¶ éð¯çòÅçÆ ÇÂÔ î³éç¶ Ôé ÇÕ Ôð¶ ÇÂéÕñÅì ç½ðÅé ÔÆ íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú Õ°Þ åìçÆñÆ Ô¯ÂÆÁ», íÅò ÇÂæ¶ Ö¶åÆ Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅç çÅ ÇòÕÅà ô¹ðÈ Ô¯ÇÂÁÅ (ÇÂà 寺 À°Ô åð·»-åð·» çÆÁ» ôìçÅòñÆÁ» çÅ ÇÂÃå¶îÅñ ÕðÕ¶ ÇÂéÕÅðÆ Ô¯ä çÆ Õ¯Çôô Õðç¶ Ôé Áå¶ ê³ÜÅì Çò¼Ú ùðÖ ð¶ÖÅ ÇÜÔ¶ ÁÇÜÔ¶ ð¹ÞÅé òÆ Ôé, ܯ íÅðå ç¶ ÇÕö òÆ ÇÂñÅÕ¶ Çò¼Ú ÇêÛñ¶ EH ÃÅñ» 寺 Õ¯ÂÆ òÆ åìçÆñÆ î³éä 寺 îÈñ¯º ÔÆ ÇÂéÕÅðÆ Ôé)
ÁÅú å¼æ» çÆ ð½ôéÆ ÓÚ ÁðÇò¿ç ç¶ À°êð¯Õå çÅÁÇòÁ» çÆ êóåÅñ ÕðÆÂ¶Í ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ù ÇÃðø Ôð¶ ÇÂéÕñÅì ç¶ ô¹ðÈÁÅåÆ ç½ð Çò¼Ú íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú À°åêÅçÕåÅ Çò¼Ú òÅèÅ ÇçÖÅÂÆ Çç¿çÅ ÔË éÅ À°Ã 寺 êÇÔñ» Áå¶ éÅ À°Ã 寺 ìÅÁçÍ ÃÅðäÆ CD 寺 ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË ÇÕ íÅðå Çò¼Ú Ö¶åÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú Ãí 寺 å¶÷ ðøåÅð òÅèÅ AIE@-EA, AIF@-FA ç¶ Áðö ç½ðÅé Ô¯ÇÂÁÅ ÔË íÅò ÁÖ½åÆ Ôð¶ ÇÂéÕñÅì 寺 êÇÔñ» ç¶ Áðö Çò¼Ú, Ü篺 Õ°¼ñ ÁéÅÜ çÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú FA.D% òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ Ü篺 ÇÕ AIF@-FA 寺 AIGC-GD ç¶ Áðö ç½ðÅé íÅò ÒÔð¶
ÇÂéÕñÅì ç¶ ô¹ðÈÁÅåÆ ç½ð Çò¼ÚÓ ÇÂÔ òÅèÅ BE.E% ÔÆ ÃÆÍ ÇÂà 寺 Ãê¼ôà ÔË ÇÕ Ôð¶ ÇÂéÕñÅì 寺 êÇÔñ» ÔÆ íÅðåÆ Ö¶åÆ çÅ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ñÆÔ» Óå¶ å¶÷ ÇòÕÅà ô¹ðÈ Ô¯ Ú¹¼ÕÅ ÃÆÍ òËö ÇÂÔ ÇÂ¼Õ ò¼ÖðÆ ÇòÃåÅðå ÚðÚÅ çÅ ÇòôÅ ÔË ÇÕ ÇÕò¶º ìÃåÆòÅçÆ ç½ð Çò¼Ú íÅðå Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅðÆ ÇðôÇåÁ» çÅ ÇòÕÅà ô¹ðÈ Ô¯ Ç×ÁÅ ÃÆ Áå¶ Ôð¶ ÇÂéÕñÅì 寺 êÇÔñ» ç¶ Ã ÓÚ íÅðå Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÇòÕÅà òÆ ÇÂ¼Õ Áñ¼× ÇòÃåÅðå ÚðÚÅ çÅ ÇòôÅ ÔËÍ ÃÌÆ ÁðÇò¿ç çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ H@ÇòÁ» ç¶ Á¼è Çò¼Ú À°åêÅçÕåÅ çÆ ÇòÕÅà çð ì¹ðÆ å𷻠ؼà ×ÂÆ Áå¶ I@ÇòÁ» Áå¶ À°Ã 寺 ìÅÁç À°åêÅçÕåÅ ÓÚ îÔ¼åòêÈðé ÕîÆ ÁÅÂÆ ÔËÍ ÃÅðäÆ-CE 寺 ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË ÇÕ ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ç¶ ÇÂÔ çÅÁò¶ ÇÕ¿é¶ ÔòÅÂÆ ÔéÍ AIH@-HA Çò¼Ú íÅðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú î¹¼Ö ëÃñ» ç¶ ÞÅó òܯº À°åêÅçÕåÅ A@BC ÇÕñ¯×ÌÅî/ÔËÕà¶Áð ÃÆ Ü¯ ÇÕ AII@-IA Çò¼Ú ò¼è Õ¶ ACH@ ÇÕñ¯×ÌÅî/ÔËÕà¶Áð Ô¯ ×ÂÆ Áå¶ Çëð AIII-B@@@ Çò¼Ú ò¼è Õ¶ AFIG ÇÕñ¯×ÌÅî ÔËÕà¶Áð Ô¯ ×ÂÆÍ
ÃÅðäÆ CG Çò¼Ú AIHG-HH 寺 ñË Õ¶ B@@C-@D å¼Õ Ö¶åÆ çÆ ÇòÕÅà çð ç¶ Á³Õó¶ Çç¼å¶ ׶ ÔéÍ Ö¶åÆ çÆ ÇòÕÅà çð Çò¼Ú ÕÂÆ À°åðÅÁ -ÚóÅÁ ç¶Ö¶ ÜÅ ÃÕç¶ Ôé, ܯ ÇÕ êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅð çŠùíÅÁ ÔË, ÇÂÔ ÃéÁå Çò¼Ú òÆ Áå¶ Ö¶åÆ Çò¼Ú òÆ Õç¶ ÇüèÆ ð¶ÖÅ Çò¼Ú Á¼×¶ éÔÄ òèçÆ (ÇÜò¶º ÇÕ ÃÅⶠéð¯çÇéÕ, êÈ¿ÜÆòÅçÆ êËçÅòÅð 寺 î³× Õðç¶ Ôé), ÇÂÔ ÇòÕÅà ÇÂé·» À°åðÅò» ÚóÅò» ÓÚ¯º ×¹÷ðçÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔÆ Á¼×¶ ò¼ñ òèçÅ ÔËÍ
ÃÌÆ ÁðÇò¿ç çÅ î³éäÅ ÔË ÇÕ ÒÒëÃñ» çÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú ñ×ÅåÅð À°åðÅÁ-ÚóÅÁ ìä¶ Ô¯Â¶ Ôé, íÅò¶º ÇÕ ÁÅî ÚóÅÁ çÅ ð¹ÞÅé ÔËÍÓÓ (÷¯ð ÃÅâÅ)Í
êð ÇÂÔ ×¼ñ Ô÷î Õð ÃÕäÆ ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ñÂÆ î¹ôÇÕñ ÃÆ ÇÕªÇÕ Ü¶Õð ÇÂ¼æ¶ ëÃñ» çÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú òÅè¶ çÅ ÁÅî ð¹ÞÅé ìÇäÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔË å» ÇÂà éÅñ À°Ã çÆ íÅðåÆ ÁðæÚÅð¶ ù Áðè-Ü×ÆðÈ ÃÅìå Õðé çÆ Ã¼èð êÈðÆ éÔÄ Ô¹¿çÆ ÇÂö ñÂÆ ÁÅêä¶ ÇÂà ñ¶Ö Çò¼Ú Á¼×¶ Ú¼ñ Õ¶ À°Ã é¶ ÁÅòç¶ ÇìÁÅé ù ׯñ Õð Çç¼åÅÍ À°Ã çÅ ÕÇÔäÅ ÔË, ÒÒëÃñ» çÆ êËçÅòÅð Çò¼Ú ñ×ÅåÅð À°åðÅÁ-ÚóÅÁ ìä¶ Ô¯Â¶ Ôé, íÅò¶º ÇÕ ÁÅî ð¹ÞÅé ÚóÅÁ ò¼ñ Ô¯ ÃÕçÅ ÔËÍÓÓ (ê³éÅ AA, ÷¯ð ÃÅâÅ)Í
ôÌÆ ÁðÇò¿ç ÇñÖç¶ Ôé, ÒÒH@ÇòÁ» ç¶ Á¼è Çò¼Ú ÔÆ ÇÂÔ ÇòÕÅà çð (íÅò Ö¶åÆ çÆ ÇòÕÅà çð-ñ¶ÖÕ) ì¹ðÆ å𷻠ؼà ×ÂÆ ÔËÍ … ÃðÕÅðÆ Çéò¶ô Çò¼Ú Ç×ðÅòà, I@ÇòÁ» Áå¶ À°Ã 寺 î×ð¯º, é¶ À°åêÅçÕåÅ Çò¼Ú îÔ¼åòêÈðé ÕîÆ ÇñÁ»çÆ ÔËÍ ….íÅðå òð×ÆÁ» Ö¶åÆ ÁÅðÇæÕåÅò» Çò¼Ú ÇÂÔ ÕîÆ î¹¼Ö å½ð Óå¶ ÃÅîðÅÜòÅç ç¶ êÌíÅò ÃçÕÅ Ô¯ÂÆ ÔËÍ (ê³éÅ G, ÷¯ð ÃÅâÅ)
ÇÂà ÇÕåÅì ç¶ ê³éÅ BF À°µêð êÆêñ÷ òÅð ç¶ ñ¶Ö Çò¼Ú ÇñÇÖÁÅ Ç×ÁÅ ÔË, ÒÒÇܼ毺 å¼Õ Ö¶åÆ Çò¼Ú Ãî¹¼ÚÆ êËçÅòÅð çÅ ÃòÅñ ÔË å» éÅ ÇÃðë Ö¹ðÅÕÆ ÁéÅÜ Çò¼Ú ÔÆ, Ãׯº 궺ⱠÁÅðÇæÕåÅ ç¶ Ôð¶Õ Ö¶åð Çò¼Ú ÔÆ, êËçÅòÅð Çò¼Ú Ç×äéï¯× òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ AIFF-FG 寺 AIHC-HD ÇòÚÕÅð ç¹¼è çÆ êËçÅòÅð AI@ ñ¼Ö àé 寺 ò¼è Õ¶ CF@ ñ¼Ö àé, Á»â¶ BED Õð¯ó 寺 ò¼è Õ¶ ABB@ Õð¯ó Áå¶ î¼ÛÆ çÆ êËçÅòÅð AH ñ¼Ö àé 寺 ò¼è Õ¶ BH ñ¼Ö àé Ô¯ ×ÂÆ ÃÆÍ ÇÂé·» ÃÅð¶ ÔÆ Ö¶åð» ÇòÚñÅ òÅèÅ, ÃÅîðÅÜ çÆ ÇüèÆ Ø¹ÃêËá çÅ éåÆÜÅ ÔËÍ (÷¯ð îÈñ Çò¼Ú)Í
ÃÅⶠéð¯çòÅçÆÁ» ù íÅðå Çò¼Ú Ô¯ä òÅñÆ Ôð ØàéÅ Çê¼Û¶ ÃÅîðÅÜ çÅ Ô¼æ ÇçÖÅÂÆ Çç¿çÅ ÔËÍ Ü¶Õð ÇÂæ¶ ëÃñ» çÆ êËçÅòÅð òèçÆ ÔË å» òÆ À°Ã Çê¼Û¶ ÇÂé·» ù ÃÅîðÅÜ çÆ ÚÅñ é÷ð ÁŪçÆ ÔË Áå¶ Ü¶Õð ØàçÆ ÔË å» òÆÍ
íÅðå ç¶ ò¼Ö ò¿é×ÆÁ» ç¶ éð¯çòÅçÆÁ» Çò¼Ú¯º Õ°Þ ù íÅðå Çò¼Ú ÇÕö éÅ ÇÕö Ô¼ç å¼Õ (íÅò¶º Õ°Þ ÇÖ¼ÇåÁ» Çò¼Ú ÔÆ ÃÆ) êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÇòÕÅà î³éäÅ êË ÇðÔÅ ÔËÍ êð ÇÂÔ ÇÂà Ãí çÅ ÇÃÔðÅ ÃîðÅÜ ç¶ ÇÃð ì¿é· Çç¿ç¶ ÔéÍ ÇÂé·» çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ ÇÂ¼æ¶ Ü¯ òÆ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÇòÕÅà ԯÇÂÁÅ ÔË, À°Ô ìÅÔ𯺠æ¯ÇêÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ À°êð¯Õå ÇÕåÅì Çò¼Ú òÆ ÇÂà çÆ òÅð-òÅð ÚðÚÅ ò¶ÖÆ ÜÅ ÃÕçÆ ÔËÍ íÅðåÆ éð¯çòÅçÆÁ» çÆ åð·» ðÈÃÆ éð¯çòÅçÆ òÆ ðÈÃÆ Ö¶åÆ ÓÚ êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÇòÕÅà Ãì¿èÆ ÁÇÜÔ¶ ÔÆ ÇòÚÅð ð¼Öç¶ Ãé, ÇÜò¶º ÇÕ ñËÇéé é¶ ÇñÇÖÁÅ ÔË, ÒÒÇÂà åð·» ÇÕðå çÆ ÃîÅÜÆ ò¿â êÈ¿ÜÆòÅç Áå¶ Ãî¹¼Ú¶ ÇÜäà ÁðæÚÅð¶ çÆ ì¹ÇéÁÅç ÔËÍ ÇÂà ñÂÆ ÇÂÔ ÇìñÕ°ñ Õ°çðåÆ ÔË ÇÕ ÃÅⶠéð¯çÇéÕ ÇÃè»åÕÅð», ܯ ÇÂà êÌÆÇ´ÁÅ ù éÕñÆ Ü¹×å» çÅ, ÒÒðÅÔ å¯º íàÕä çÅÓÓ Áå¶ ÇÂà åð·» çÆÁ» Ô¯ð êÌÆÇ´ÁÅò» çÅ éåÆÜÅ ÁËñÅéç¶ Ôé, é¶ ðÈà Çò¼Ú ÇÕðå çÆ ÃîÅÜÆ ò¿â ç¶ å¼æ çÆ Ü» å» Áäç¶ÖÆ Õðé çÆ Ü» ÇÂà çÆ îÔ¼ååÅ ù Û°ÇàÁÅÀ°ä çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆÍ ÃÌÆ òÆ. òÆ. é¶ ÁÅêä¶ ñ¶Ö ÒðÈà Çò¼Ú Ö¶åÆ Áå¶ ÃéÁåÆ ÇÕðå çÆ ò¿âÓÓ Çò¼Ú ÒÒðÈà Çò¼Ú ÇÕðå çÆ ÃîÅÜÆ ò¿â ç¶ Çéïî ç¶ íÅðÈ Ô¯ä ùÓÓ Òð¼çÓ ÕÆåÅ Áå¶ ÁËñÅé ÕÆåÅ ÇÕ ÇÂà ç¶ô Çò¼Ú ÇÕðå çÆ ÃîÅÜÆ ò¿â ÒÒñ¯Õ» ç¶ ÜÆòé çÆÁ» ⱿØÅä» Çò¼Ú¯º éÔÄ À°êÜÆ, Ãׯº ÇÂÃ é¶ Ö¹ç ù ìÅÔ𯺠æ¯êä çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ ÔËÍÓÓ ÕñËÕàâ òðÕà – íÅ× C Áé°òÅç ÃÅâÅ)
ÃÌÆ ÁðÇò¿ç ÇñÖç¶ Ôé, ÒÒíÅðå Çò¼Ú ì¶ô¼Õ ëÃñ» ç¶ ÞÅó Çò¼Ú òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔË å» òÆ ÃÅù ÞÅó ç¹éÆÁ» ç¶ ìÔ¹å ÃÅð¶ êÛó¶ ç¶ô» ç¶ ìðÅìð ÇçÖÅÂÆ éÔÄ Çç¿ç¶ÍÓÓ (ê³éÅ AA) ÇÂà Ãì¿èÆ òÆ ÁðÇò¿ç é¶ Õ¯ÂÆ å¼æ éÔÄ Çç¼å¶Í
ÃÅðäÆ A@I 寺 ç¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË íÅðå Çò¼Ú ÕäÕ çÅ ÞÅó ÁÅÃà̶ñÆÁÅ, ÕËé¶âÅ ÇÜÔ¶ ÇòÕÇÃå êÈ¿ÜÆòÅçÆ ç¶ô» 寺 òÆ òè¶ð¶ ÔË Ü篺 ÇÕ ×¿é¶ ç¶ ÞÅó ç¶ îÅîñ¶ Çò¼Ú íÅðå ÜÅêÅé 寺 òÆ Á¼×¶ ÔËÍ å¼æ çðÃÅªç¶ Ôé ÇÕ ôÌÆ ÁðÇò¿ç ç¶ À°êð¯Õå çÅÁò¶ Çò¼Ú Õ¯ÂÆ çî éÔÄ ÔËÍ
C. ëÃñÆ ÇòÇí¿éåÅ – íÅðå Çò¼Ú Ö¶åÆ Çò¼Ú êÈ¿ÜÆòÅçÆ ÇðôÇåÁ» ç¶ ÇòÕÅà éÅñ ëÃñÆ ÇòÇí¿éåÅ òÆ å¶÷Æ éÅñ òèÆ ÔËÍ Ô¶á» ÁÃÄ ÇÂà êÌÆÇ´ÁÅ éÅñ Ãì¿Çèå Á³Õó¶ ç¶ ðÅÔ¿ Ô» :-
ÃÅðäÆ-D@
ëÃñÆ êËàðé Çò¼Ú ÁéÅÜÆ Áå¶ öËð-ÁéÅÜÆ (Non Food) ëÃñ» çÅ ÇÔ¼ÃÅ
Ö¶åð ëÃñÆ ÇòÇí¿éåÅ çÅ ÇÿêÃé ÃÈÚÕ AIHA-HB AIIH-II
AIHA-HB AIIH-II ÁéÅÜÆ ëÃñ» öËð-ÁéÅÜÆ ÁéÅÜÆ ëÃñ» öËð-ÁéÅÜÆ
Ö¶åð Õçð Ö¶åð Õçð Ö¶åð Õçð Ö¶åð Õçð
êÈðìÆ @.E@ @.EC HA.FC EA.GC AH.CG DH.BG GC.HC DC.@D BF.AG EF.FI
À°µåð-êÈðìÆ @.DC @.DF G@.AA DD.DC BI.HI EE.GG FE.@F CE.H@ CD.ID FD.B@
À°µåðÆ @.EC @.EA GG.DB ED.I BB.EH DE.@H GF.HF EC.GD BC.AD DF.BF
ç¼ÖäÆ @.FH @.GE FB.HE DA.HB CG.AD EH.AH EC.@H BH.B@ DF.IB GA.HF
ê¼ÛîÆ @.FF @.GB GA.IB DD.DD BH.@H EE.EF FA.HF CF.A@ CH.AE FC.IF
Õ°¼ñ íÅðå @.FC @.FF G@.CI DH.@E BI.FF EA.IE FE.DD CI.HE CI.EF F@.AE
ÃÌ¯å – Alternative Economic Survey 2005-05.
ÃÅðäÆ-DA
òêÅðÕ ëÃñ» çÆ êËçÅòÅð
(A@ ñ¼Ö àé» ÓÚ)…
ëÃñ AIII- B@@@- B@@A- B@@B- B@@C- B@@D-
B@@@ B@@A B@@B B@@C B@@DC B@@ED
îÈ¿×ëñÆ E.C F.D G.@ D.D H.C F.E
Ã𷯺 E.H D.B E.A C.I E.H G.F
ïÇÂÁÅìÆé G.A E.C F.@ D.F G.I G.H
Ô¯ð å¶ñÆ ìÆ÷ B.E B.E B.F B.B C.A C.@
Õ°¼ñ 齺 å¶ñÆ ìÆ÷ B@.G AH.D B@.G AE.A BA.E BD.H
ÕêÅÔA AA.E I.E A@.@ H.G AC.H AG.A
êàÃéB A@.F A@.F AA.G AA.D AA.B I.G
é¯àÃ
A. A@ ñ¼Ö ׿㻠Ôð ÇÂ¼Õ çÅ íÅð AG@ ÇÕñ¯×ÌÅî
B. A@. ñ¼Ö ׿㻠Ôð ÇÂ¼Õ çÅ íÅð AH@ ÇÕñ¯×ÌÅî
C. Ú½æÅ Á×ÅÀ±º Á³çÅ÷Å
D. çÈÜÅ Á×ÅÀ±º Á³çÅ÷Å
Ã̯å ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä B@@D-@E
ÃÅðäÆ-DB
ÚÅÔ çÆ êËçòÅð
A@ ñ¼Ö ÇÕñ¯×ÌÅî
ÃÅñ êËçÅòÅð
AIE@-EA I.@@
AIF@-FA I.@@
AIG@-GA AB.@@
AIH@-HA AH.@@
AIIG-IH HCE.F
AIIH-II HEE.B
AIII-@@ HCF.H
B@@@-@A HDH.D
ÃÌ¯å – ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä B@@D-@E Áå¶ ÁÅðÇæÕ Ãðò¶Öä AIIB-IC.
ÃÅðäÆ-DC
ÕÅëÆ çÆ êËçÅòÅð
ñ¼Ö àé
ÃÅñ êËçÅòÅð
AIE@-EA ¸
AIF@-FA ¸
AIG@-GA A.@@
AIH@-HA A.@@
AII@-IA C.@@
AIIG-IH B.BH
AIIH-II B.FE
AIII-@@ B.IB
B@@A-@B C.@A
Ã̯å - À°êð¯Õå
ÃÅðäÆ-DD
Õ°çðåÆ ðìó Öêå, êËçÅòÅð Áå¶ ÞÅó
ÃÅñ Öêå êËçÅòÅð ÞÅó
(@@@ àé) (@@@ àé) ÇÕñ¯×ÌÅî/
ÔËÕà¶Áð
AIE@-EA ¸ ¸ ¸
AIF@-FA ¸ ¸ ¸
AIG@-GA A@@
AIH@-HA B@@
AIII-IA B@@
AIIG-IH EGB EGC AEDI
AIIH-II EIB F@E AEFC
AIII-@@ FBH FBB AEGF
ØàÆÁÅ ÃÅÇÔå çÆ Ôé·¶ðÆ, Õ¯Þ¶ üÇíÁÅÚÅð ç¶ Ôé·¶ð¶ Çò¼Ú, ÇìÔåðÆé, ÇîÁÅðÆ, ñ¯Õ-ê¼ÖÆ, ÇÂéÕñÅìÆ, ÕñÅÇÃÕÆ ÃÅÇÔå ù Øð-Øð å¼Õ êÔ¹¿ÚÅÀ°ä çÆ î¹ÇÔ¿î:
ÁÅî ñ¯Õ» ñÂÆ
÷ðÈðÆ Ôé À°Ô ÇÕåÅì»
ܯ À°é·» çÆ Ç÷¿ç×Æ çÆ Ø¹àä
Áå¶ î¹ÕåÆ ç¶ Ã¹êÇéÁ» å¼Õ
êÔ¹¿ÚŪçÆÁ» é¶ ÇòÚÅð
ÇÜò¶º ÇÕ ìÅðÈç çÆ ã¶ðÆ å¼Õ
Á¼× çÆ ÇÚ¿×ÅðÆ
Øð-Øð å¼Õ ÇÚ¿×ÅðÆ ÇÛóÕä òÅñÅ
å¶÷ ÔòÅ çÅ ì¹¼ñ·Å ìä ÜÅäÅ Ô¯ò¶×Å
Ç÷¿ç×Æ Óå¶ ÁÅÀ°ä òÅñ¶ Ççé» çŠüÚ
ç¼Ãä òÅñÆÁ» ÇÕÅåì» ù
Øð-Øð ÇòÚ êÔ¹¿ÚÅÀ°äÅ Ô¯ò¶×ÅÍ
ÁÇÜÔÆÁ» ÇÕåÅì» ù Øð-Øð å¼Õ êÔ¹¿ÚÅÀ°äÅ éò¶º ê̯ñ¶åÅðÆ éòÜÅ×ðä-êÌì¯èé çÅ ÇÂÕ ÷ðÈðÆ ÕÅðÜ ÔËÍ ÇòÕñê îÆâÆÁÅ Öó·Å Õðé çÆ î¹ÇÔ¿î çÅ ÇÂ¼Õ ÁÇÔî Õçî ÔËÍ ìóì¯ñÆ ÇÂôÇåÔÅðìÅ÷Æ å¯º çÈð ÒÜé Ú¶åéÅÓ ÇêÛñ¶ ê³çð» ÃÅñ» 寺 Ú¹¼êÚÅê ÇÂà î¹ÇÔ¿î Çò¼Ú ñ¼×Æ Ô¯ÂÆ ÔËÍ
Á¼Ü Ü篺 ÇÕåÅì»-ñÅÇÂì̶ðÆÁ» ÇòÚ ÕËç Ô¯ ÜÅä ñÂÆ ÛÅêÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ôé Áå¶ ÁÅî êÅáÕ Áå¶ ÇÕåÅì» ÇòÚÕÅð çÈðÆ òèçÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ÒÜéÚ¶åéÅÓ ÁÅêä¶ ê³Ü î¹¼Ö ò¿â Õ¶ºçð», ç¯ î¯ìÅÇÂñ ÃàÅñ», ÇÂ¼Õ î¯ìÅÂÆñ òËé, Áé¶Õ» ۯචÃàÅñ» Áå¶ ÃÅðÅ ÃÅñ Ú¼ñä òÅñÆÁ» Û¯àÆÁ»-ò¼âÆÁ» êÌçðôéÆÁ» ÷ðƶ ÇÕåÅì» ù ñË Õ¶ ÇüèÅ êÅáÕ» ÇòÚÕÅð Ü»çÆ ÔË, éò¶º êÅáÕ Áå¶ ê¹ÃåÕ ê̶îÆ ÇåÁÅð ÕðçÆ ÔËÍ ÇÂÃ ç¶ ÕÅðÕ°¿é Þ¯ñ¶ ÓÚ ÇÕåÅì» ñË Õ¶, çøåð», ÃéÁåÆ Ö¶åð», î÷çÈð ìÃåÆÁ» Áå¶ ÕÅñÜ» Çò¼Ú Ü»ç¶ ÔéÍ
ç¶ô Çò¼Ú ÇÂÔ ÁÅêäÆ åð·» çÅ Áé¯ÖÅ êÌï¯× ÔËÍ ÇÂÕ òÆ åéÖÅÔçÅð ÃàÅø 寺 Çìé», ÃîðÇêå ò¦àÆÁð» Áå¶ ò¼Ö-ò¼Ö ÃÇÔï¯×Æ ÜéåÕ Üæ¶ì¿çÆÁ» ç¶ ÕÅðÕ°¿é» çÆ ÇîÔéå éÅñ ÇÂÔ êÌÅÜËÕà Á¼×¶ ò¼è ÇðÔÅ ÔËÍ
ÒêÇðÕñêéÅ êÌÕÅôéÓ, ÒðÅÔ¹ñ ëÅÀ±ºâ¶ôé, ÒôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø ïÅç×ÅðÆ êÌÕÅôéÓ Áå¶ ÒçÃåÕ êÌÕÅôéÓ çÆÁ» ÇÕåÅì» çÅ ÜéÚ¶åéÅ î¹¼Ö ò¿â Õ¶ºçð ÔËÍ ÇÂÔ êÌÕÅôé ê³Ü Ãð¯å»-ÃðÕÅð», êÅðñÆîÅéÆ ÇÃÁÅÃÆ êÅðàÆÁ», ÕÅðê¯ð¶à ØðÅÇäÁ», ìÔ¹Õ½îÆ ÕÅðê¯ð¶ôé» Áå¶ Çòç¶ôÆ ë¿Çâ¿× ¶ܿÃÆÁ» 寺 ÇÕö òÆ åð·» çÅ çÅé Ü» Çò¼åÆ ÃÔÅÇÂåÅ ñ¶ Çìé» ñ¯Õ» 寺 ÇÂռᶠÕÆå¶ Ãð¯å»-ÃÅèé» ç¶ ÁÅèÅð À°µêð Á¼Ü ç¶ ç½ð ñÂÆ ÷ðÈðÆ å¶ îÔ¼åòêÈðé ÃÅÇÔå ì¶Ô¼ç ÃÃåÆÁ» çð» À°µêð î¹Ô¼ÂÆÁÅ ÕðÅÀ°ä ñÂÆ êÌåÆì¼è ÔËÍ
ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø ïÅç×ÅðÆ êÌÕÅôé ò¼ñ¯º êÌÕÅôå ê¹ÃåÕ»
A. ÇÂéÕñÅì çŠùé¶ÔÅ B@.@@ ð¹ê¶
(ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø Áå¶ À°é·» ç¶
ÃÅæÆÁ» çÆÁ» Ú¯äòÆÁ» ÇñÖå»)
B. ùå¿åð òêÅð çÅ ÃòÅñ A@.@@ ð¹ê¶
(îÅðÕÃ, ¶º×ñÜ Áå¶ ñËÇéé ò¼ñ¯º
ùå¿åð òêÅð Ãì¿èÆ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð)
C. ÇëñÅÃëÆ Õ¯ÂÆ ×¯ðÖ è¿çÅ éÔÄ A@.@@ ð¹ê¶
(ÇÂÕ ÚÆéÆ ÇÕåÅì çÅ Áé°òÅç)
D. é½ÜòÅé» éÅñ ç¯ ×¼ñ» @E.@@ ð¹ê¶
(êÆàð ´¯ê½àÇÕé)
E. ÁÇÜÔÅ ÃÆ ÃÅâÅ í×å ÇÃ¿Ø @E.@@ ð¹ê¶
(Çôò òðîÅ)
F. ôÔÆç Ú¿çð ô¶Öð ÁÅ÷Åç A@.@@ ð¹ê¶
(í×òÅé çÅà îÔ½ð)
G. ê³ÜÅì çÅ ÇÕÃÅé Á³ç¯ñé
Áå¶ ÕÇîÀ±ÇéÃà A@.@@ ð¹ê¶
(ÇÕÃÅé Á³ç¯ñé ìÅð¶ ÇòÚÅð
À°å¶ÜÕ çÃåÅò¶÷» çŠÿÇ×ÌÔ)
H. îÅðÕÃòÅç ìÅð¶ Á³ì¶âÕð ç¶ AE.@@ ð¹ê¶
ÇòÚÅð (ð¿×ÅéïÅÕ¿îÅ)
I. Ü¿×ñéÅîÅ-ÇÂÕ ðÅÜéÆÇåÕ
êóÚ¯ñ @C.@@ ð¹ê¶
A@. ÁÇî¼à Ôé î÷çÈð ÿ×ðÅî»
çÆÁ» ÇÚä×» A@.@@ ð¹ê¶
(ÇçêÅïé ì¯Ã)
îÅðÕÃòÅç çÅ ÇÂÇåÔÅÇÃÕ ÇòÕÅÃ-I
AA. ÃîÅÜòÅç çÆÁ» Ãî¼ÇÃÁÅò», B@.@@ ð¹ê¶
êÈ¿ÜÆòÅçÆ î¹ó ìÔÅñÆ
Áå¶ îÔÅé ê̯ñåÅðÆ
üÇíÁÅÚÅðÕ ÇÂéÕñÅì
(îÅðÕÃòÅç çÅ ÇÂÇåÔÅÇÃÕ
ÇòÕÅÃ-II)
AB. ÇÕª îÅúòÅç A@.@@ ð¹ê¶
(îÅðÕÃòÅç çÅ ÇÂÇåÔÅÇÃÕ ÇòÕÅÃ-III)
AC. ôÆÔç í×å ÇÃ¿Ø Áå¶ À°é·» ç¶
ÃÅæÆÁ» çÅ ÇòÚÅðèÅðÕ ÇòÕÅà A@.@@ ð¹ê¶
(ê̯ëËÃð Çìêé Ú¿çðÅ)
AD. î÷çÈð» ç¶ ÖÈé éÅñ ÇñÖÆ A@.@@ ð¹ê¶
êËÇðà ÕÇîÀ±é çÆ Áîð ÕÔÅäÆ
AE. ì¹Þ éÔÄ ÃÕçÆ ÁÕå±ìð
ÇÂéÕñÅì çÆ îôÅñ A@.@@ ð¹ê¶
AF. ÇòÇçÁÅðæÆ-é½ÜòÅé éòÄ
ô¹ðÈÁÅå Çռ毺 Õðé A@.@@ ð¹ê¶
çÃåÕ êÌÕÅôé ò¼ñ¯º êÌÕÅôå ê¹ÃåÕ»
A. î÷çÈð ÜîÅåÆ Ã¿×Æå ðÚéÅ
çÆÁ» Ãî¼ÇÃÁÅò» A@.@@ ð¹ê¶
B. ÁÅÂÆ÷¶ºÃåÅÂÆé çÅ Çøñî ÇÃè»å
Áå¶ ðÚéÅåîÕ êÌï¯× AE.@@ ð¹ê¶
C. æƶàð çŠÿֶê åðÕ ôÅÃåð
(ìÌå¯ñå ì̶ôà) AE.@@ ð¹ê¶
À°êð¯Õå ê¹ÃåÕ» î³×òÅÀ°ä
ñÂÆ Ã¿êðÕ Õð¯
Üé Ú¶åéÅ
AED, ôÔÆç ÕðéËñ ÇÃ¿Ø é×ð,
ë¶÷-C, ê¼Ö¯òÅñ ð¯â, «ÇèÁÅäÅÍ
Ü篺 å¼Õ ÿêåÆ îé°¼ÖÆ ÃîÅÜ çÆ Üæ¶ì¿çÆ çÅ ÁÅèÅð ÔË, ÿÃÅð ÇòÚ Õ½î»åðÆòÅç çÅ Üéî éÔÄ Ô¯ ÃÕçÅÍ Õ½î»-Õ½î» çÆ, íðÅò»-íðÅò» çÆ, Á½ðå îðç çÆ ñóÅÂÆ çÅ ÕÅðé ÇÂÔ¯ ÿêåÆ ÔËÍ Ã¿ÃÅð ÇòÚ ÇÜ¿éÅ ÁÇéÁ» Áå¶ ÇòíÚÅð ÔË, ÇÜ¿éÆ ÂÆðÖÅ Áå¶ ÃÅóÅ ÔË, ÇÜ¿éÆ îÈðÖåÅ Áå¶ ÁÇ×ÁÅéåÅ ÔË, À°Ã çÅ îÈñ ðԼà ÇÂÔ¯ ÷ÇÔð çÆ ×¿ã ÔËÍ Üç å¼Õ ÿêåÆ À°µêð ÇòÁÕåÆ×å ÁÇèÕÅð ðÔ¶×Å, åç åÕ îé°¼ÖÆ ÃîÅÜ çÅ íñÅ éÔÄ Ô¯ ÃÕçÅÍ î÷çÈð» ç¶ Õ¿î çÅ Ãî» Ø¼à Õð¯, ì¶ð¹÷×Åð» ù ×¹÷ÅðÅ ÇçÀ°, Ü×ÆðçÅð» Áå¶ ÃðîŶçÅð» ç¶ ÁÇèÕÅð ؼà Õð¯, î÷çÈð» ÇÕÃÅé» ç¶ Ô¼Õ» ù òèÅúÍ Çüն çÅ î¹¼ñ ØàÅú, ÇÂà åð·» ç¶ ÚÅÔ¶ ÇÜ¿é¶ òÆ Ã¹èÅð å°ÃÄ Õð¯, êð ÇÂÔ ÷ð-÷ð çÆòÅð ÇÂà åð·» çÆ àÆê-àÅê éÅñ Öó·Æ éÔÄ ðÇÔ ÃÕçÆÍ ÇÂà ù éò¶º ÇÃð¶ 寺 ãÅÔ Õ¶ ìäÅÀ°äÅ Ô¯ò¶×ÅÍ …êð ÿÃÅð çÅ ÇÜ¿éÅ é°ÕÃÅé ñÕôîÆ é¶ ÕÆåÅ ÔË úéÅ ôËåÅé é¶ éÔÄ ÕÆåÅÍ ÇÂÔ ç¶òÆ éÔÄ âËä ÔËÍ Ã¿êåÆ é¶ îé°¼Ö ù çÅà ìäÅ ÇñÁÅ ÔËÍ À°Ã çÆ ÃÅðÆ îÅéÇÃÕ, ÁÅåÇîÕ Áå¶ ÃðÆðÕ åÅÕå ÇÃðø ÿêåÆ ÇÂÕ¼áÆ Õðé ÇòÚ ìÆå Ü»çÆ ÔËÍ îðç¶ çî å¼Õ òÆ ÃÅù ÇÂÔ¯ ÔÃðå ðÇÔ¿çÆ ÔË ÇÕ ÔŶ! ÇÂà ÿêåÆ çÅ ÕÆ ÔÅñ Ô¯ò¶×Å? ÁÃÄ Ã¿êåÆ ñÂÆ ÇÜÀ±ºç¶ Ô», À°Ã¶ ñÂÆ îðç¶ Ô», ÁÃÄ ÇòçòÅé ìäç¶ Ô» ÿêåÆ ñÂÆ, ׶ðÈÁÅ Ú¯×Å èÅðé Õðç¶ Ô» ÿêåÆ ñÂÆ, ÇØú Çò¼Ú ÁŬ îñÅ Õ¶ ÁÃÄ ÇÕª ì¶Úç¶ Ô»? ç¹¼è Çò¼Ú êÅäÆ ÇÕª ÇîñÅªç¶ Ô»? åð·»-åð·» ç¶ ÇòÇ×ÁÅéÕ ÇÔ¿ÃÅ ï¿åð ÇÕª ìäÅªç¶ Ô»? ò¶ôòÅò» ÇÕª ìäçÆÁ» Ôé? Áå¶ âÅÕ¶ ÇÕª êËºç¶ Ôé? ÇÂà çŠǼկ-ÇÂ¼Õ ÕÅðé ÿêåÆ ÔËÍ Ü篺 å¼Õ ÿêåÆÔÆä ÃîÅÜ éÔÄ ìä¶×Å, Ü篺 å¼Õ ÿêåÆ ÇòÁÕåÆòÅç çÅ Á³å éÔÄ Ô¯ò¶×ŠÿÃÅð ù ô»åÆ éÔÄ Çîñ¶×ÆÍ
-î¹éôÆ ê̶î Ú¿ç
Ô¹ä ÇÂéÕñÅì ÇòÚ ÔÆ ÇÂà ç¶ô çÆ î¹ÕåÆ ÔË, ÁÇÜÔÅ ÇÂéÕñÅì ܯ ÃðìÇòÁÅêÕ Ô¯ò¶, ܯ ÜÆòé ç¶ Çî¼ÇæÁÅ ÁÅçðô» çÅ, ÞÈᶠÇÃè»å» Áå¶ êðÆêÅàÆÁ» çÅ Á³å Õð ç¶ò¶Í ܯ ÇÂÕ éò¶º ï°¼× ç¶ êÌòðåÕ ù, ÇÂÕ éòÄ ÇÃÌôàÆ Öó·Æ Õð ç¶ò¶, ܯ îé°¼Ö ù èé Áå¶ èðî ç¶ ÁÅèÅð À°µêð ÇàÕä òÅñ¶ ðÅÜ ç¶ ê³Ü¶ 寺 î¹Õå Õð ç¶ò¶Í
-ê̶î Ú¿ç (Õðî íÈîÆ)
î½å 寺 úéÅ éÅ âð¯
ÇÜ¿éÅ ÇÕ ÁèÈð¶ ÜÆòé 寺
-ìðå¯ñå ì̶ôà
